Θέατρο | Πρόσωπα

Συνέντευξη: Ο Δημήτρης Αγαρτζίδης φέρνει μία Βοσκοπούλα στο σανίδι 15 Ιανουαρίου 2018

«Αναζήτηση της παιδικής ηλικίας και της ταυτότητας είναι, προς το παρόν, ο βασικός μας πυρήνας».

Οι δουλειές του Δημήτρη Αγαρτζίδη και της Δέσποινας Αναστάσογλου πάντα ξεχωρίζουν.για την ευαισθησία και τον λυρισμό που τις διέπει. Χαρακτηριστικό δε είναι πως τα έργα που επιλέγουν δεν τα σκηνοθετούν μόνο, αλλά και τα επεξεργάζονται δραματουργικά, προκειμένου να έλθουν σε μία πιο άμεση και δημιουργική επικοινωνία με τους φθόγγους και με τις λέξεις τους….
Φέτος, φέρνουν στο θεατρικό σανίδι την «Βοσκοπούλα», ένα έργο θεωρήθηκε αυθόρμητο δημιούργημα της λαϊκής ζωής της Κρήτης, ένα τραγούδι των βοσκών, σαν δημοτικό τραγούδι, ενώ αργότερα αναγνωρίστηκε ο έντεχνος χαρακτήρας της και η λογοτεχνική της αξία. Στόχος τους; Να μιλήσουν για αισθήσεις πρώτες και για αισθήματα πρωτόγονα σαν τις πρώτες αναμνήσεις.
Εμείς με αφορμή αυτήν την παράσταση μιλήσαμε με τον Δημήτρη Αγαρτζίδη.

Λίγα λόγια για το έργο
Είναι ενα έμμετρο κρητικό ποιμενικό ειδύλλιο που εκδόθηκε στις αρχές του 17ου αιώνα. Ο εκδότης του το αναφέρει ως έργο «ωφέλιμο για όποιον θέλει να αποφύγει τον έρωτα και τα πάθη της σαρκός». Ο κεραυνοβόλος έρωτας ενός βοσκού για μια πανέμορφη βοσκοπούλα κινεί τα γρανάζια της αφήγησης. Αυτή είναι ανήλικη, αλλά παίρνει τα πράγματα στα χέρια της όταν ο Έρωτας τρυπώνει στην καρδιά της, αψηφώντας τα κοινωνικά όρια. Θα οδηγηθεί στην ευτυχία και μετά στον μαρασμό και στον θάνατο. Ο έρωτάς της είναι απόλυτος, χωρίς δεύτερες σκέψεις και η ακόλουθη -αναπόφευκτη- λύπη, απόλυτη κι αυτή.

Θεωρείτε ρίσκο το γεγονός πώς επιλέξατε να παρουσιάσετε ένα ποιμενικό ειδύλλιο;
Δεν υπάρχει κάποιο κείμενο που μπορεί να μη χαρακτηριστεί ρίσκο. Δεν υπαρχει κάποια συνταγή, γιατί τότε θα την επαναλάμβαναμε και ίσως να μην είχε και νόημα τελικά. Πάντα εχει να κάνει με τους ανθρώπους που συναντιούνται στη δεδομένη στιγμή. Υπάρχει σαφώς η σκέψη και ο τρόπος προσέγγισης της πρόβας, αλλά υπάρχει και κάτι χημικό. Ωστόσο ένα δυνατό κείμενο μπορεί να δυναμιτίσει και να εκτοξεύσει μια παράσταση. Μου αρέσει να ακούω αυτό το κείμενο κάθε μέρα, με συγκινεί και με ησυχάζει.

Τι σας γοήτευσε σ΄αυτό;
Είχαμε την επιθυμία να μιλήσουμε για αισθήσεις πρώτες και για αισθήματα πρωτόγονα σαν τις πρώτες αναμνήσεις. Εμένα πάλι ο πιο αγαπημένος ίσως στη ζωή μου άνθρωπος, η γιαγιά μου, ήταν κι αυτή βοσκοπούλα, σε διαφορετικό μέρος βέβαια από την Κρήτη, στην Πίνδο, οπότε νομίζω όλα αυτά υπόγεια και μη, συνετέλεσαν σε αυτή την επιλογή. Έχει το κείμενο κάτι τόσο απλό και ταυτόχρονα βαθύ που σε παίρνει μαζί του. Και είχαμε μεγάλη επιθυμία για κάτι που θα μας οδηγήσει αυτό και όχι εμείς εκείνο.

Πώς μπορεί κανείς να μιλήσει για τις πρώτες αισθήσεις; Εσείς μπορείτε να τις επαναφέρετε;
Νομίζω μπορούμε να μιλήσουμε  για τις αισθήσεις όταν προσπαθούμε  να ξυπνήσουμε τη μνήμη. Έχουμε αναμνήσεις από τότε που ήμασταν στην κοιλιά, τα έμβρυα ακούν γύρω στις είκοσι βδομάδες κύησης, ενώ αντιλαμβάνονται το φως νωρίτερα. Τίποτα δε μένει από όλα αυτά στις αναμνήσεις μας, ωστόσο πολλές φορές μια μυρωδιά, ένας ήχος, ξαφνικά,  ξυπνά κάτι χαμένο από τότε που ήμασταν παιδιά. Και πάντα όταν συμβαίνει αυτό εγώ αισθάνομαι χαρά. Είναι νομίζω συνδεδεμένο με μια ανεμελιά που μεγαλώνοντας δεν αισθάνομαι πια.

Πού αγγίζει το σήμερα;
Με έναν οξύμωρο τρόπο νομίζω αγγίζει το σήμερα με τη γλώσσα του. Παρότι σε ένα πρώτο άκουσμα μπορεί να μοιάζει ξένη, ιδιωματική και παράξενη, δονεί μια πολύ βαθιά ρίζα σωματική. Ξυπνάει περιοχές που οι εγκεφαλικές διεργασίες, οι δεύτερες σκέψεις, οι ενοχές και όλος ο συντηρητισμός των ενηλίκων δεν έχουν καμιά θέση. Νομίζω σήμερα ειναι τόσο πηγμένο το κεφάλι μας με άχρηστες πληροφορίες, είμαστε τόσο ψυχολογικά μπερδεμένοι και πολιτικά υποταγμένοι, ως άνθρωποι εννοώ στην κάθε μέρα μας, που έχουμε ανάγκη από ένα καθαρό αίσθημα. Γι’ αυτό κάνουμε τη Βοσκοπουλα.

Αγαπημένη φράση από το έργο;
Τα γλυκιά σου όμορφα μάτια
εκάμαν την καρδιά μου τρία κομμάτια
κι είναι βαρύ τινάς να το πιστέψει
μαχαίρι οπού λαβώσει να γιατρέψη.


Πώς επιλέγετε γενικότερα τα έργα σας;
Έχει πάντα να κάνει με ό,τι έχει προηγηθεί, τόσο σκηνικά, όσο και προσωπικά. Εμείς, επειδή είμαστε δύο, εγώ κι η Δέσποινα, και επηρεάζουμε συνειδητά, ή ασυνείδητα ο ένας τον άλλο, η τελική επιλογή συνήθως προκύπτει μέσα από την καθημερινή τριβή. Αν μπορώ να αντιληφθώ κάτι ως εξωτερικός παρατηρητής, ως προς τις επιλογές μας, νομίζω η αναζήτηση της παιδικής ηλικίας και της ταυτότητας είναι, προς το παρόν, ο βασικός πυρήνας.

Τα έργα αυτά δεν τα σκηνοθετείτε απλώς, τα επεξεργάζεστε και δραματουργικά συνήθως ο ίδιος μαζί με κάποιον συνεργάτη σας.Πόσο σημαντικό είναι αυτό;
Πάντα μαζί με την Δέσποινα κάνουμε και την επεξεργασία των παραστάσεων που σκηνοθετούμε. Αυτό προκύπτει από το ότι πάντα ο κορμός της δουλειάς μας είναι το κείμενο και οι λέξεις. Έτσι λειτουργούμε. Ο ήχος, οι φθόγγοι και οι έννοιες που προκύπτουν, η μουσική των λέξεων, το πως σχηματίζεται ένα νόημα, οδηγούν τη σκέψη και την πρόβα μας. Οπότε είναι, θα έλεγα, μια βασική δική μας προεργασία πριν συναντηθούμε με τους υπόλοιπους συντελεστές και κυρίως με τους ηθοποιούς, ώστε να έχουμε πιο καθαρό αυτό που θέλουμε να επικοινωνήσουμε με την εκάστοτε παράσταση.

Πόσο σημαντικό είναι για εσάς να δουλεύετε ομαδικά;
Για μένα αυτό ήταν πάντα μια άσκηση, γιατί η απομόνωση και η εσωστρέφεια μου ήταν πολύ πιο οικεία. Ίσως ήταν και το βασικό στοιχείο που με ώθησε σε αυτή τη δουλειά. Στο θέατρο είναι εξιταριστικό το να μεταδώσεις τη σκέψη σου και το αίσθημα σου για κάτι, να μπορείς να το κάνεις λέξεις και να δημιουργήσεις στον ηθοποιό το πλαίσιο που θα μπορέσει να βάλει όλο του τον εαυτό και θα γίνει ουσιαστικός συμμέτοχος σε κάτι που σκέφτηκες. Κάθε μέρα βλέπω πως δε γίνεται αλλιώς, δεν μπορεις να είσαι μόνος σου και ένας βασικός παράγοντας στη διαδικασία είναι το πως διαχειρίζεσαι ψυχολογίες, καθώς οι ηθοποιοί είναι πολύ εύθραυστο και εύφλεκτο υλικό.

Αλλα κείμενα που θα θέλατε να επεξεργαστείτε και να ανεβάσετε με την ομάδα σας;
Υπάρχει ένα κείμενο που, εδώ και πολλά χρόνια, δουλεύουμε και είμαι πραγματικά ευτυχής που θα πραγματοποιηθεί με μια συνθήκη και ανθρώπους που έχω μεγάλη χαρά που θα συναντηθούμε. Γενικά μας ενδιαφέρουν πολύ  ελληνικά κείμενα και θα ήθελα πολύ να βρούμε ένα που θα γραφτεί και θα πάρει τη μορφή του στα χέρια μας, τωρινό, καινούριο εννοώ. Σίγουρα στο πίσω μέρος του μυαλού σκέφτομαι ότι κάποια στιγμή με τη Ζυράννα θα ξανασυναντηθούμε.

Το θέατρο πρέπει να «αφουγκράζεται» το σήμερα;
Το θέατρο αντικατοπτρίζει το τώρα, αφού παράγεται και απευθύνεται από και σε σημερινούς ανθρώπους. Η ευθύνη, αν μπορούσαμε να το πούμε έτσι, η δική μας είναι να είμαστε ανοιχτοί σε αυτό που συμβαίνει με τον τρόπο που εμείς το αντιλαμβανόμαστε. Γιατί πάντα περνά από το προσωπικό φίλτρο του δημιουργού και αυτό το κάνει ενδιαφέρον, η μοναδικότητα του καθενός. Για μένα το «αφουγκράζομαι το σήμερα» δεν έχει την έννοια του αναπαράγω αυτό που συμβαίνει, δηλαδή ζω σε κρίση και κάνω μια παράσταση που μιλά για την κρίση, γιατί έτσι μπορεί να στενεύουν τα πεδία θέασης. Αν εγώ καταφέρω να είμαι ανοιχτός στο σήμερα και στα ερεθίσματά του θα μιλήσω γι’ αυτό που σήμερα με απασχολεί και είναι πιθανό να απασχολεί και κάποιον άλλο, έναν θεατή.

Ποια είναι η προσωπική σας διέξοδος; Πώς σας φεύγει το άγχος; Τι σκέφτεστε;
Η δική μου διέξοδος είναι η οικογένεια που έφτιαξα, το χωριό της γιαγιάς μου που μεγάλωσα, η καθημερινή άσκηση, τα ταξίδια. Προσπαθώ να μάθω να μη λειτουργώ υπό πίεση, αλλα να βρίσκω τη χαρά, όσο δύσκολο κι αν ειναι αυτό κι ας μην τα καταφέρνω κάθε μέρα.

Θα ανεβάζατε ποτέ μία παιδική παράσταση; 
Μου φαίνεται πολύ δύσκολο, πραγματικά, πέρα από το κλισέ ότι τα παιδιά είναι το πιο απαιτητικό κοινό. Θέλει άλλους κώδικες για να επικοινωνήσεις πραγματικά με ένα παιδί. Είναι φύσει πολύ πιο ανοιχτά από εμάς, οπότε το να βρεις έναν δρόμο που, χωρίς να είναι διδακτικός, τους ανοίγει ένα πεδίο και έχει γι’ αυτά νόημα, είναι πολύ ουσιαστικό. Δεν είναι στα σχέδια μας, αλλά τα σχέδια, έτσι κι αλλιώς, ανατρέπονται.

Τι είναι αυτό που σας γεμίζει αισιοδοξία και τι σας κάνει απαισιόδοξο;
Αν αφεθώ σε αυτό που συμβαίνει γύρω μου, στιγμές μου μοιάζει αδιέξοδο. Είναι ένα περιβάλλον και μια εποχή που θέλει διαρκώς να σε καταβάλλει και αυτός ο αγώνας να αντισταθώ, αισθάνομαι κάποιες φορές να με κουράζει. Αυτό που μου δίνει δύναμη είναι το να προσπαθώ να γνωρίζω τον εαυτό μου κάθε μέρα όλο και περισσότερο για να μπορώ να βοηθώ και τους άλλους γύρω μου. Και το ότι αντιλαμβάνομαι ότι μπορώ να αλλάξω με κάνει αισιόδοξο.

Μελλοντικά σχέδια
Το πιο άμεσο σχέδιο είναι μια μεταγραφή της «Κυράς της θάλασσας» του Ίψεν με τον υπότιτλο «Είναι η θάλασσα ανοιχτή;» Θα κάνει πρεμιέρα μετά το Πάσχα στην Κεντρική σκηνή του Θεάτρου του Νέου Κόσμου. Είναι ένα κείμενο που μας ενδιαφέρει πολύ. Μιλά αντίστροφα από την Βοσκοπούλα, αλλά έχει εξίσου ισχυρό πυρήνα.

Γεωργία Οικονόμου

Περισσότερα "Πρόσωπα"
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ "ΠΡΟΣΩΠΑ" Main_62453035_2468664746490741_9056351384462426112_n Αιμίλιος Χειλάκης: «Ψάχνεις τα μαλλιά και τη φωνή μου; Έλα στο θέατρο και θα σου μιλήσω για Σαίξπηρ» «Πώς τα ξωτικά παλεύουν μέσα μας για την αγάπη και την αναπαραγωγή;». Main_03f.. «Δαναΐδες»: Οι συντελεστές της παράστασης μιλούν στο www.tospirto.net Η παράσταση αποκαλύπτει το νέο πρόσωποενός ποιητή που έχει βεβαρυνθεί στο παρελθόν με διάφορες σημασίες. Main_original_703_(5) Νέα Πρόσωπα: Κώστας Νικούλι Ο νεαρός ηθοποιός κάνει το μεγάλο βήμα και κατεβαίνει στην Επίδαυρο με τον «Προμηθέα Δεσμώτη» που σκηνοθετεί ο Σταύρος Τσακίρης. Main_eleni_efthimiou_erotevmena_aloga_site_01_photo_dimitris_chondropidas «Ερωτευμένα Άλογα»: Έχουμε όλοι πρόσβαση στον έρωτα; «Μιλάμε για το δυνατό αυτό ταρακούνημα που επιδρά μέσα μας και αλλάζει τους χυμούς του σώματός μας, για την κατάσταση αυτή που συνεπαίρνει το μυαλό μας και κατ’ επέκταση για τη φαντασίωση, το όνειρο, την βαθιά κρυμμένη επιθυμία που άλλοτε εκφράζεται κι άλλοτε μένει θαμμένη να περιμένει ένα “κάποτ... Main_slider Ιφιγένεια εν Αυλίδι: Οι συντελεστές της παράστασης μιλούν στο www.tospirto.net «Ο άνθρωπος πάλευε πάντα με τους θεούς, τη Μοίρα και την Τύχη, αναζητώντας όλο και περισσότερο χώρο αυτενέργειας. Οι επιλογές μας και οι ακόλουθες πράξεις μας ορίζονται από το πλαίσιο της εκάστοτε στιγμής». Main_maxi5886(c)maxparovsky_1__copy Συνέντευξη: Ο Σταύρος Τσακίρης κάνει την Kάθριν Χάντερ Προμηθέα «Η δική μας παράσταση μάλλον θα χαρακτηριζόταν ριζοσπαστική. Θα δούμε έναν Προμηθέα που δεν είναι ούτε γυναίκα, ούτε άντρας, ούτε Θεός, ούτε Τιτάνας. Ένα αδύναμο ανθρώπινο ον που προσπαθεί να κατανοήσει γιατί το καταδίκασαν στη μοναξιά οι Θεοί σ’ αυτόν τον τόπο της εξορίας και με την επιπλέον σκλ...
#load_content_with_ajax