Θέατρο | Πρόσωπα

Θωμάς Μοσχόπουλος: Εμαθα με κόπο να μη με νοιάζει «τι θα πει ο κόσμος» 20 Νοεμβρίου 2018

«Είναι λίγοι οι ηθοποιοί και οι σκηνοθέτες που αφότου απογειωθούν ξέρουν και πώς να προσγειωθούν».

Ο Θωμάς Μοσχόπουλος είναι κάτι σαν θρησκεία για αυτούς που αγαπούν το θέατρο. Απολαυστικός – πολλά τα έτη και ο ενθουσιασμός- μέσα από τη δουλειά του καταφέρνει, πάντα, να παρουσιάζει κάτι που μπορεί να σου εξάψει τη φαντασία. Αυτήν τη φορά – αν τον αγαπάς- έχεις την ευκαιρία να επιλέξεις ανάμεσα στο «Σκλαβί», το «Φαρενάιτ 451» (διαβάστε την κριτική της παράστασης εδώ) -και τα δύο στο θέατρο Πόρτα, αλλά και στη «Μανόν» που έρχεται στην Εθνική Λυρική Σκηνή. Θα ακολουθήσει «Ο Κύκλος του Έρωτα» στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά... αργότερα ενώ θα βρεθεί και στο Τορόντο του Καναδά όπου θα παρουσιάσει μονόπρακτα του Πίντερ. Μιλώντας μαζί του συνειδητοποιείς ότι έχει τον τρόπο να σε κερδίζει και σε προσωπικό επίπεδο αφού είναι ένας ευγενικός, έξυπνος και ευεργετικός συνομιλητής που δεν θέλεις να σταματήσει να μιλάει. Τα ντέρτια, οι απαγορεύσεις, οι αναμνήσεις, οι έρωτες αλλά και το σεξ έχουν την τιμητική τους σε αυτή τη συνέντευξη.

Η πρώτη εντύπωση που δημιουργείται για εσάς είναι ότι είστε ένας ευγενικός... ένας καλός άνθρωπος.
Δεν μπορώ να πω αν είμαι καλός άνθρωπος ή όχι. Συμπεριφέρομαι στους άλλους με τον τρόπο που θα ήθελα να μου συμπεριφέρονται. Όμως και τα νεύρα μου έχω και επιθετικός γίνομαι. Προσπαθώ να μην είμαι παράλογος στις επαφές μου αν και πολλές φορές το χάνω, όπως όλοι. Η ευγένεια- που αναφέρατε- είναι καθοριστική και έχει να κάνει με την κοινωνική αγωγή που μας λείπει αρκετά τον τελευταίο καιρό. Είναι άδικο να πρέπει να υποστεί- ο ένας- την επιθετικότητα και την αγένεια- του άλλου.

Αγενής και επιθετικός πότε γίνεστε;
Αγενής προσπαθώ να μη γίνομαι. Φτάνω -ορισμένες φορές- να βάζω τα όριά μου με ένταση όταν βλέπω να χάνεται η κοινή λογική, κάτι που συμβαίνει  συχνά. Αυτό είναι κάτι που μπορεί να με κάνει να χάσω την υπομονή μου. Σε κανονικές συνθήκες δεν απαιτείται να «ξεφύγεις» προκειμένου να διεκδικήσεις κάτι που σου ανήκει. Όμως αν ο άλλος σου πατήσει τον κάλο μία- δύο- δέκα... τότε θα γίνεις αγενής. 

Από τα χρόνια που έχετε περάσει μέσα στο θέατρο θα λέγατε ότι οι ηθοποιοί και οι σκηνοθέτες είναι άνθρωποι που έχουν κοινή λογική; Είναι ευγενείς;
Δυστυχώς ο κανόνας δηλώνει το αντίθετο. Έχω και μία πρόσφατη εμπειρία όπου σε μία συνάντηση πολλών καλλιτεχνών είδα τόση αγένεια που με εντυπωσίασε. Το βασικό μας πρόβλημα είναι ότι είμαστε πολύ εμβαπτισμένοι σε ένα είδος ναρκισσισμού που μας κάνει να θεωρούμε ότι είμαστε το κέντρο του κόσμου. Αυτό αλλοιώνει τον χαρακτήρα μας και ξεχνάμε ότι απλώς ζούμε προσωρινά την όποια λάμψη και προβολή που δε σημαίνει αυτομάτως αναγωγή σε αξία. Κάπως έτσι βρισκόμαστε σε μία μόνιμη μέθη και ένας μεθυσμένος άνθρωπος δεν έχει πολύ καλή σχέση με την πραγματικότητα.

Αυτοί οι «μεθυσμένοι» άνθρωποι πώς γίνεται να ανεβαίνουν στη σκηνή και να ερμηνεύουν έργα και ρόλους «υψηλών ιδανικών»;
Δεν έχουν να κάνουν όλα με τα «υψηλά ιδανικά». Τα περισσότερα έργα καταγράφουν τις ατέλειες των ανθρώπων και για να μπορεί κάποιος να είναι συνεπής πρέπει να έχει μία ευαισθησία απέναντι στην έννοια αυτής της ατέλειας. Επίσης το μεθύσι θα έλεγα ότι προέρχεται από τη στιγμιαία εκτίναξη που έχει ένας ηθοποιός πάνω στη σκηνή και που τον  κάνει να απογειώνεται. Το θέμα είναι η προσγείωση. Είναι λίγοι οι ηθοποιοί και οι σκηνοθέτες που αφότου απογειωθούν ξέρουν και πώς να προσγειωθούν. Υπάρχουν φωτεινές εξαιρέσεις ανθρώπων που αποκτούν- στο πέρασμα του χρόνου- μία πείρα και μία πνευματικότητα, αλλά είμαστε επιρρεπείς στο «άλλο».

Στη δική σας πορεία υπάρχουν στιγμές λάμψης και απογείωσης;
Υπάρχουν στιγμές προσωπικές που έχουν να κάνουν με  μία «σύνδεση». Είναι συναντήσεις και συνεργασίες αλλά αυτά που με έχουν αλλάξει περισσότερο και με έχουν ωριμάσει είναι στιγμές της προσωπικής μου ζωής. Συνειδητοποίηση του τι σημαίνει αγάπη... συνειδητοποίηση του τι δε σημαίνει αγάπη και μεγάλες συγκινήσεις που έχουν προκύψει από απλά πράγματα. Στη δουλειά μου δε θα ευλογήσω τα γένια μου. Είμαι από αυτούς που θα αγαπήσουν κάτι που έχουν κάνει από μνήμης. Διότι σε πρώτη φάση είμαι μέσα στη γκρίνια και λέω ότι θα έπρεπε να γίνει «αυτό έτσι» και «το άλλο κάπως αλλιώς».  Εκ των υστέρων θα σκεφτώ και θα καταλάβω ότι αυτό που είχα κατά νου και στην ψυχή μου εκφράστηκε με πολύ ωραίο τρόπο σε μία παράσταση ή ότι επετεύχθη η εκτόνωση μέσα από αυθεντικές στιγμές που είναι άκρως προσωπικές για να εκφραστούν δημοσίως.

Από τις τωρινές σας δουλειές –ξεκινώντας από «Το Σκλαβί» τι είναι αυτό που θέλετε να εκφράσετε; Κυρίως σε έναν κόσμο που έχει αλλάξει 18 χρόνια μετά το πρώτο ανέβασμα…
Η έκφραση –αυτήν τη φορά- έχει να κάνει με τη μοιρασιά. Είναι μία δουλειά- από κοινού- με τη Σοφία Πάσχου και αυτό είχε και έχει μία μεγάλη χαρά. Σε σχέση με τον κόσμο αυτό που διακρίνω είναι ο τρόπος που μας αγγίζει αυτό το βαθύ παράπονο που πολύ συχνά έχουμε σαν λαός. Νιώθουμε ότι κάπου έχουμε αδικηθεί. Στο έργο υπάρχει η θυσία ενός ήρωα που δεν του αναγνωρίζεται και παρεξηγείται από τους άλλους με τραγικές- στιγμιαίες – απολήξεις. Αυτό το ντέρτι είναι που ποτίζει την ελληνική ιδιοσυγκρασία είτε δικαίως είτε αδίκως. Υπάρχει ένα δίκαιο και ένα άδικο παράπονο. Το πρώτο μας αγγίζει όλους και πηγάζει από τις δυσκολίες των τελευταίων ετών «γιατί να τα τραβάμε όλα αυτά» αν και είναι κάτι που μπορεί να μας βοηθήσει πολύ αν σκεφτούμε τι μπορούμε να πάρουμε από μία δυσχέρεια, από μια δυσκολία. Ακόμα ζορίζομαι αφού δε γνωρίζω ποιο είναι το μάθημα που θα μας δοθεί αλλά δε μπορώ και δε μου αρέσει η γκρίνια. Στο έργο υπάρχει το λεβέντικο παράπονο αυτό που προκύπτει από το ότι ενώ είσαι πολύ κοντά στην ευτυχία κάποιος–την τελευταία στιγμή- σου την κλέβει μέσα από τα χέρια.

Έχετε και την εμπειρία του «Φαρενάιτ 451», τι αγαπάτε σε αυτό το έργο;
Από την πρώτη φορά που ήρθα σε επαφή μαζί του – είδα την ταινία του Τρυφώ, δε διάβασα το βιβλίο- το αγάπησα. Από μικρό παιδί αγαπούσα τα βιβλία και τα αγαπάω ακόμη, είμαι βιβλιοφάγος. Αυτή η συμβολική λειτουργία της ελευθερίας της σκέψης που τη στερείται ο κόσμος στο «Φαρενάιτ» και τη βλέπω να συμβαίνει γύρω μου- στην αληθινή ζωή- με συγκίνησε και εξακολουθεί να με συγκινεί. Είναι κάτι που δε σταματάει να συμβαίνει στην ιστορία της ανθρωπότητας. Είναι ένας μόνιμος αγώνας της ελευθερίας της σκέψης και του λόγου να επικρατήσουν σε βάρος ενός απόλυτου ελέγχου. Το αισιόδοξο είναι ότι δε σταματάει ποτέ αυτός ο αγώνας. Οι άνθρωποι νιώθουν την ανάγκη να συνδεθούν με κάποιες ευγενικές αξίες, μιλήσαμε προηγουμένως για την ευγένεια. Είναι σημαντικό να την αποζητάμε και να τη θέλουμε

Το να είσαι ευγενικός  όμως δε σημαίνει -για κάποιους - ότι είσαι και αδύναμος; Το εκλαμβάνουν κάπως έτσι…
Υπάρχουν πολλοί ηλίθιοι. Ένα πράγμα που έμαθα με κόπο είναι ότι δε με νοιάζει «τι θα πει ο κόσμος». Ζω τη ζωή μου, συμπεριφέρομαι και είμαι όπως θέλω με τις αρχές που η δική μου πραγματικότητα ορίζει... Για εμένα η ευγένεια είναι αξία.

Γίνεται μία αναφορά στο «Φαρενάιτ» σε σχέση με το αν υπάρχει κάτι άχρηστο και βλαβερό στην τέχνη…
Όταν η τέχνη συνδυάζεται με μία βασική ανάγκη, αυτή της έκφρασης- του να μιλήσω και όχι να αρέσω- δεν υπάρχει κάτι άχρηστο. Όταν η ανάγκη έχει να κάνει με το να πουλήσω κάτι – τον εαυτό μου, την τέχνη μου, τις ιδέες μου... τότε αρχίζουν τα προβλήματα. Θα μου πείτε «μπορεί η τέχνη να μείνει στα συρτάρια;», η απάντηση είναι όχι αλλά υπάρχουν μεγάλες στιγμές της ανθρώπινης τέχνης που δημιουργήθηκαν χωρίς τελικό αποδέκτη το ευρύ κοινό. Μιλάω για αριστουργήματα της αρχαιότητας που μπορεί να ήταν θαμμένα σε έναν τάφο, για να «βοηθηθεί» η ψυχή του νεκρού. Στη Βυζαντινή εικονογραφία δεν ξέρουμε τα ονόματα των εικονογράφων. Αυτή η πνευματική σχέση με την τέχνη που έχει – σχεδόν- χαθεί έχει μεγάλη αξία. Μπορεί να δημιουργήσεις κάτι όχι με στόχο να δημοσιοποιηθεί ή να εκδοθεί και αυτό να το ανακαλύψει κάποιος μελλοντικά, αυτές οι ανώνυμες μορφές έκφρασης είναι σημαντικές. Το ότι κάθε κυρία αποφασίζει να πάει σε έναν εκδοτικό οίκο για να βγάλει το 800 σελίδων γλυκερό μυθιστόρημά της δεν είναι τέχνη. Τέχνη είναι αυτό που γίνεται με τέχνη . Ούτε για τον εαυτό μου μπορώ να μιλήσω και να δηλώσω καλλιτέχνης. Απλώς προσπαθώ να κάνω τη δουλειά μου όσο καλύτερα γίνεται και να είμαι συνεπής με αυτά που θέλω να πω.

Έχετε νιώσει κάποια στιγμή να είστε ένα προϊόν; Σας έχουν κάνει ή έχετε κάνει εσείς τον εαυτό σας;
Ναι. Ένιωσα πολλές φορές ότι μπορεί να συμβεί αυτό είτε από δικό μου ολίσθημα, είτε από τη διάθεση των άλλων. Στη δεύτερη περίπτωση δείχνω κατανόηση, στα δικά μου ολισθήματα έχω πρόβλημα και δε μπορώ να τα κατανοήσω. Πολλές φορές γίνεται μια επιλογή μέσα από λογικές διεργασίες και λες «αυτό θα το κάνω γιατί δεν υπάρχει λόγος να μην το κάνω» και στο τέλος βλέποντας το αποτέλεσμα, δε συνδέεσαι με τίποτα και σκέφτεσαι «γιατί το έκανα;». Ζούμε σε μία εποχή που ζητάει την παραγωγή, που θέλει να κάνεις πολλά πράγματα παράλληλα για να υπάρχεις. Κάπως έτσι μπορεί να χαθεί η  ισορροπία και να γίνεις φλύαρος.  Είχα πέσει στην παγίδα νεότερος, τότε που με τύφλωσε η λάμψη και ήθελα να είμαι συνεχώς παρών.

Τότε λοιπόν υπήρξε μια στιγμή που γίνατε φλύαρος ή χάσατε την ψυχραιμία σας;
Ναι. Υπάρχει η πρώτη μου συνεργασία με τη Λυρική Σκηνή – στον «Πρωτομάστορα»- που είχα κάνει μία λογική επιλογή. Ήταν μία πολύ καλά αμειβόμενη δουλειά- που αν και δε με ενδιέφερε το έργο δεν υπήρχε λόγος για να μην τη δεχθώ. Το αποτέλεσμα ήταν καταστροφικό σε πολλά επίπεδα. Υπάρχει και μία δεύτερη περίπτωση που θυμάμαι και μάλιστα είναι μία δουλειά για την οποία είχαν γραφτεί διθυραμβικές κριτικές και στον Διεθνή Τύπο, αφού την είχαμε παρουσιάσει και στο Λονδίνο.  Ήταν η παραγωγή του Αμόρε «Πολύ κακό για το τίποτα» στην οποία είχα την αλαζονεία να κάνω ένα πείραμα και να δουλέψω με «πολλαπλά καστ». Κάθε ηθοποιός έπαιζε από τρεις ρόλους με αποτέλεσμα κάθε παράσταση να είναι διαφορετική από την άλλη. Γίναμε όλοι... θα το πω ευγενικά... «άνω κάτω». Ήταν έξω από τις δυνάμεις μου να κοντρολάρω ανθρώπους που δεν είχαν καμία σύνδεση. Και ενώ είχα τις καλύτερες προθέσεις και τους πίστευα όλους, αυτοί δεν το καταλάβαιναν με αποτέλεσμα να υπάρχουν πολλοί ανταγωνισμοί, μικρότητες, γελοιότητες θα έλεγα, λάθη πολλά από την πλευρά μου με αποτέλεσμα να γράφουν διθυράμβους, να βλέπω τη μούρη μου στους Times  και εγώ να ντρέπομαι για όλο αυτό. Σκοτωθήκαμε εκεί μέσα.

Από την εποχή του Αμόρε τι είναι αυτό που δεν μπορείτε να ξεχάσετε;
Ήταν μία πολύ ωραία συνθήκη. Ο Γιάννης Χουβαρδάς δημιούργησε έναν πολύ υγιή πυρήνα… εσωτερικά. Ένα πλαίσιο ασφάλειας και σταθερότητας για όλους τους ανθρώπους που επέλεγε να έχει γύρω του. Το αποτέλεσμα ήταν σημαντικό αφού υπήρχε μία συνδιαλλαγή που γινόταν μέσα από τη δουλειά μας όχι μέσα από συζητήσεις και μεγάλα λόγια. Υπήρχε ένας θρύλος ότι ήμασταν ένας κλειστός κύκλος ανθρώπων, αυτό δεν ίσχυε. Μπορούσε να έρθει ο καθένας, αλλά δεν ταίριαζαν όλοι με τις συνθήκες που επικρατούσαν. Κυρίως σε μία εποχή που το χρήμα έρεε εμείς ήμασταν οικονομικά περιορισμένοι. Φέρναμε έπιπλα και ρούχα από το σπίτι μας, δεν είχαμε μεγάλα έξοδα παραγωγής. Ήταν μία υγιής οικογένεια με ήθος

Ας πάμε και στην φετινή δουλειά σας στη Λυρική Σκηνή… Τι είναι αυτό που σας αρέσει στη «Μανόν»;
Χαίρομαι. Δουλεύω με κάποιους πολύ καλούς καλλιτέχνες. Οι σολίστ- η Μυρτώ Παπαθανασίου, η Χριστίνα Πουλίτση, ο Κωνσταντίνος Κληρονόμος και ο Γίοαν Χοτέα- που είναι οι τέσσερις πρωταγωνιστές ανήκουν στο νέο κύμα καλλιτεχνών της Λυρικής Σκηνής που μου θυμίζουν δουλειές που έχω κάνει στο εξωτερικό. Καλλιτέχνες που σε κάνουν να λες πως αξίζει να κάνεις μαζί τους όπερα. Το λιμπρέτο προέρχεται από ένα βιβλίο που αγαπώ πολύ και ήταν απαγορευμένο στη βιβλιοθήκη των γονιών μου. Μου έλεγαν «αυτό δεν θα το διαβάσεις» και το διάβαζα κρυφά. Οπότε υπάρχει σε όλο αυτό και η αίσθηση μιας σκανταλιάς

Και μέσα σε όλα αυτά υπάρχει και «Ο Κύκλος του Έρωτα» που θα παρουσιάσετε στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά. Ένα έργο για τον έρωτα;
Δεν είναι ο έρωτας... είναι το σεξ. Έχει μεγάλη διαφορά

Ο κόσμος –στην εποχή μας- κάνει σεξ;
Φορτίζουμε πολύ αρνητικά το σεξ, είτε από την θετική είτε από την αρνητική του πλευρά. Είναι ένα θέμα που το αντιμετωπίζουμε ως άσπρο ή μαύρο και όχι ως μία έκφανση της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Είναι ή καθόλου ή πολύ, χωρίς  ισορροπία. Υπάρχει έντονη ηθικολογία-ξαφνικά- και απίστευτος νεοπουριτανισμός και από την άλλη πλευρά υπάρχει η ευκολία του μπαίνω στο Tinder ή το Grindr και βρίσκω – στο επόμενο δευτερόλεπτο- έναν σεξουαλικό παρτενέρ. Αυτές οι ακρότητες έχουν πολιτική χροιά, κατά τη γνώμη μου. Μιλάμε για έναν βαθιά ανικανοποίητο πολιτισμό που δεν ξέρει να γευθεί τα πράγματα στην αληθινή τους ένταση και αξία και είτε ηθικολογεί είτε δεν του δίνει καμία σημασία μέσα από την ευκολία που το αντιμετωπίζει. Βλέπω, καθημερινώς, ανθρώπους με μεγάλη μοναξιά. Είναι άνθρωποι που έχουν εγκλωβιστεί σε μία υπερκατανάλωση συντρόφων, αλλά και αυτούς που δαιμονοποιούν τη σεξουαλική τους έκφραση. Έχουμε να κάνουμε με μία ιλιγγιώδη ταχύτητα προς το παραπάνω ή –στην αντίθετη πλευρά- μία οπισθοδρόμηση. Το έργο που θα παρουσιάσουμε είναι ευφρόσυνο, μία κωμωδία, αλλά έχει και ένα βάθος. Καμία σκηνή δεν έχει σεξ, είναι το πριν και το μετά.. δεν είναι ένα πορνογράφημα.

Εσάς τι είναι αυτό που σας ικανοποιεί αυτό τον καιρό;
O ελεύθερος χρόνος.

Υπάρχουν παύσεις εν μέσω τόσων υποχρεώσεων;
Λίγες αλλά έχω καταφέρει σε αυτές τις λίγες παύσεις να έχω ποιοτικό ελεύθερο χρόνο. Να αφήνω στην άκρη τα άγχη, να μοιράζομαι και να γεύομαι τις μικρές χαρές.

Γιώργος Βλαχογιάννης

Περισσότερα "Πρόσωπα"
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ "ΠΡΟΣΩΠΑ" Main_giannoula1%c2%a9dominikimitropoulou «Γιαννούλα η κουλουρού»: Οι συντελεστές της παράστασης μιλούν στο www.tospirto.net «Η τέχνη είναι η μόνη που έχει το “δικαίωμα” να γλεντήσει τη θλίψη». Main_theo_prova_patari_2000px-7137 Η Σοφία Πάσχου και οι Patari Project μιλούν για το γαμήλιο γλέντι που θα στήσουν στην Μ. Επίδαυρο Στις 5 και 6 Ιουλίου. Main_padelis_flatsoulis__photo2_eleni_stroulia Ο Παντελής Φλατσούσης και τα New Kids on the... Block της Κυψέλης «Θέλω να δείξω το πώς αφηγούμαστε την πόλη μας και τη ζωή μας σε αυτήν κάνοντας σαφές το γεγονός, ότι οι αφηγήσεις μας διαμορφώνουν το τοπίο που ζούμε.» Main_703 Συνέντευξη: Η Γεωργία Μαυραγάνη κατεβαίνει στην Επίδαυρο με τις «Ευμενίδες» «Σ΄αυτή τη δουλειά, νιώθεις κάτι που δεν περιγράφεται με λόγια, είναι το ύψος της ποίησης και όσο μικρός ή μεγάλος και αν είσαι, ψηλώνεις και εσύ μαζί της». Main_703 Συνέντευξη: Η Νατάσα Εξηνταβελώνη κάνει Ενισχυτική... Διδασκαλία στο Bob Theatre Festival «Ως ηθοποιός δύσκολα σκέφτομαι να κάνω κάτι ''δικό μου'', κάτι που να το επιμελούμαι από την αρχή ως το τέλος, και η αλήθεια είναι ότι πρέπει να ήμουν μεθυσμένη όταν το πήρα απόφαση, δεν εξηγείται αλλιώς». Main_slider_2 Ο Γιάννης Σαρακατσάνης μιλά για το 12ο ανανεωμένο BobTheatre Festival «Πρωταγωνιστής του Bob Theatre Festival 2019 είναι ο θεατής!»
#load_content_with_ajax