Θέατρο | Πρόσωπα

Τελικά, όλοι βγήκαμε από το παλτό του Γκόγκολ; 18 Φεβρουαρίου 2019

Η παράσταση παρουσιάζεται από 23/2 στο θέατρο Αργώ.

Με «Το  Παλτό»  του Νικολάι Βασίλιεβιτς Γκόγκολ καταπιάνεται η καλλιτεχνική εταιρεία Θέαση και από το Σάββατο 23 Φεβρουαρίου το παρουσιάζει με τη δική της οπτική στο Θέατρο Αργώ 2019. Πρόκειται για μία παράσταση βασισμένη στην ομώνυμη νουβέλα του Νικολάι Βασίλιεβιτς Γκόγκολ, ενός συγγραφέα που θεωρείται πατέρας του χρυσού αιώνα του ρώσικου πεζογραφικού ρεαλισμού.

Ο σκηνοθέτης και πρωταγωνιστής της παράστασης Γιώργος Χουλιάρας αναφέρει χαρακτηριστικά για το έργο: «Πρόκειται για ένα από τα κορυφαία έργα του Γκόγκολ και πραγματεύεται τη ζωή ενός απλού ανθρώπου, ο οποίος συστηματοποιείται, θυματοποιείται και πορεύεται μόνος μέχρι το τέλος της ζωής του. Μέσα σε αυτήν την κάπως μίζερη, επαναλαμβανόμενη και σχετικά αδιάφορη κατάσταση του κεντρικού ήρωα, διαγράφεται η εποχή του Γκόγκολ μέσα από την πολύ προσωπική ματιά και εμπειρία του συστήματος της εποχής του, γεγονός που καθιστά αυτό το έργο ουσιαστικά μια μαρτυρία. Το πλέον ενδιαφέρον σε αυτό το περιβάλλον και αυτό το στοιχείο που αλλάζει δραματικά τα πάντα, είναι πως ο Γκόγκολ δημιουργεί ένα έργο από μια αφορμή, μια απλή ανάγκη για ένα καινούριο παλτό. Η ανάγκη αυτή, ανοίγει τον ασκό του Αιόλου για να ξεπηδήσουν όλα τα πιθανά και απίθανα θέματα που απασχολούν τον άνθρωπο, οδηγώντας τον σε καταστάσεις και συγκρούσεις που φαντάζουν συχνά τουλάχιστον ακατανόητες».

Ο έτερος πρωταγωνιστής Ευθύμης Μπαλαγιάννης συνεχίζει «Το Παλτό θεωρείται όχι μόνο ένα από τα σπουδαιότερα διηγήματα του Νικολάι Βασίλιεβιτς  Γκόγκολ αλλά και σπουδαίο έργο της κλασσικής λογοτεχνίας. Στο έργο παρακολουθούμε την ήρεμη και μονότονη ζωή ενός υπαλλήλου σε μια δημόσια υπηρεσία της παγωμένης Αγίας Πετρούπολης του 1800, ο οποίος ζει στα όρια της ανέχειας. Το ήρεμα, φαινομενικά, ελεγχόμενο νήμα της ζωής του κλονίζεται όταν αναγκάζεται να αγοράσει ένα καινούριο παλτό και να αποχωριστεί την παλιά του «πατατούκα» όπως το αποκαλεί. Το Παλτό ενώ του επιφυλάσσει μια αναπάντεχη κοινωνική υποδοχή σε ένα εργασιακό περιβάλλον που ως τότε κινούνταν αόρατος μέσα στην μοναξιά του, εν τέλει τον βυθίζει ακόμα περισσότερο μέσα στην δυστυχία του».

Ποια η σκηνοθετική ματιά όμως του Γιώργου Χουλιάρα; «Η διάθεσή μας αρχικά ήταν να προσεγγίσουμε το διήγημα απροκατάληπτοι και ανοιχτοί. Μέσα από μια μακρά περίοδο αναλύσεων και συζητήσεων, εμβαθύναμε σε κάθε πεδίο με προσοχή και σεβασμό. Εν μέσω της δημιουργικής αυτής διαδικασίας και με την τριβή της πρώτης περιόδου των προβών, αισθανθήκαμε την ανάγκη να προσδιορίσουμε σκηνικά το σημείο επαφής του ρεαλισμού με το μεταφυσικό υλικό και οδηγηθήκαμε στις γραμμές του γκροτέσκο με άξονα τον εξπρεσιονισμό ως βασικά συστατικά και εν τέλει ενιαία αισθητική της παράστασης. Με αυτό ως πλαίσιο και με έντονη την εντύπωση της έννοιας του επίκαιρού στον Γκόγκολ, τοποθετήσαμε την έρευνά μας στην ιδέα της αφαίρεσης του χώρου και του χρόνου, γεγονός που μας άνοιξε σημαντικά την δραματουργική επεξεργασία και τις ερμηνείες. Υπό αυτό το πρίσμα, εργαζόμαστε πάνω σε μια σύγχρονη παράσταση η οποία ξεδιπλώνεται και παίρνει μορφή αιχμηρή, με έντονους χαρακτήρες και στιβαρές ατμόσφαιρες που οδηγούν τον ηθοποιό σε συγκεκριμένα σχήματα και τρόπους σκηνικής ύπαρξης οι οποίοι απομακρύνονται οπωσδήποτε από ένα ρεαλιστικό παίξιμο και μια απεικόνιση της τότε εποχής».


Αν και δεν πρόκειται για θεατρικό έργο αλλά διήγημα, το έχουμε ξαναδεί να ανεβαίνει στη σκηνή. Για ποιο λόγο γίνεται αυτό;
Γιώργος Χουλιάρας: Πιστεύω πως τόσο τα νοήματα όσο και τα μηνύματα του έργου έχουν μια διαχρονικότητα η οποία αποδίδεται με συγκεκριμένο τρόπο σε κάθε εποχή. Φερ’ ειπείν φρονώ ότι είναι άλλο να ανεβάσεις ένα οποιοδήποτε έργο με διαχρονική αξία στην Ελλάδα πριν τη λεγόμενη «οικονομική κρίση»  και άλλο μετά. Το περιεχόμενο του συγκεκριμένου έργου διατρέχει τις εποχές ανάλογα με το πού θέλει να εστιάσει ο εκάστοτε καλλιτέχνης ή θίασος. Από αυτή την άποψη ο Γκόγκολ παρέδωσε στην παγκόσμια λογοτεχνία ένα αριστούργημα το οποίο διαθέτει μια ευκινησία και μία ευπλασία τόσο από νοηματικής, όσο και από παραστατικής διαδικασίας.  Παρόλο που έχει ανέβει ξανά στο παρελθόν, θα μου επιτρέψετε να τονίσω ότι δεν έχει ανέβει πολλές φορές, ιδίως σε σχέση με άλλα έργα και άλλους συγγραφείς που βλέπουμε να ανεβαίνουν συχνότερα στην Ελλάδα. Ακόμα και το «Ημερολόγιο ενός Τρελού» του ιδίου, είναι ένα έργο που έχει ανέβει πολλές περισσότερες φορές από «Το Παλτό».

Ευθύμης Μπαλαγιάννης: Αν και το «Το Παλτό» γράφτηκε το 1839 βλέπουμε να παραμένει ακόμα διαχρονικά επίκαιρο. Και ίσως ένας από τους λόγους που δημιουργείται η ανάγκη να ανεβαίνει ξανά. Η κοινωνική αδικία, η ματαιοδοξία των ανθρώπων, η εγωιστική αδιαφορία των «ισχυρών», διατρέχουν ακόμα την κοινωνία μας..και όλα αυτά ξεδιπλώνονται μέσα από την ισχυρή πένα του Γκόγκολ και μια αναπάντεχη πλοκή το καθιστούν ένα έργο ιδιαίτερο που σε προκαλεί να το ανεβάσεις και κάθε φορά να θες να το παρακολουθήσεις κάτω από ένα διαφορετικό πρίσμα μέσα από όλα αυτά τα ζητήματα που θέτει και ένα «γιατί» που ακόμα και σήμερα δεν έχει απαντηθεί..


Τελικά,  «όλοι βγήκαμε από το παλτό του Γκόγκολ» όπως λέει ο Ντοστογιέφσκι;
Γ.Χ. Πιστεύω πως ο Ντοστογιέφσκι τοποθετήθηκε με αυτή του τη φράση τόσο σε σχέση με την τέχνη, όσο και με την εποχή του. Συγκεκριμένα «Το Παλτό» έρχεται να ταράξει τα νερά της λογοτεχνίας μέσα από ένα πάντρεμα του ρεαλιστικού κόσμου με την αναζήτηση της μορφής του μεταφυσικού, του ονειρικού στοιχείου στη ζωή μας. Αυτή η προσέγγιση ήταν αν μη τι άλλο για την εποχή, μια καινοτομία που είχε ως αποτέλεσμα να  δημιουργήσει μια ρωγμή στη λογοτεχνία και άνοιξε νέους δρόμους στη γραφή και στην ανάγνωση των έργων. Με κάποιο τρόπο νομίζω πως η ρήση αυτή ισορροπεί ανάμεσα στην έννοια του βαθιά εθνικού και του παγκόσμιου. Η λέξη «Όλοι» υποθέτω πως απευθύνεται σε ένα πρώτο πλαίσιο στη χώρα του μεν, με ορίζοντα την ανθρωπότητα δε, υπονοώντας έννοιες που βρίσκουν πρόσφορο πεδίο και στις δύο περιπτώσεις: η γέννηση του ανθρώπου σε ένα συγκεκριμένο περιβάλλον, οι ανάγκες του, η συστηματοποίησή του, οι απώλειές του.

Ε.Μ. Όπως ανέφερα παραπάνω, το τέλος αυτού του έργου είναι απρόβλεπτο και ιδιαίτερο. Η ιδιαιτερότητα του έγκειται στο γεγονός  ότι προσφεύγει στο μεταφυσικό. Ίσως με αυτόν τον τρόπο ο Γκόγκολ θέλει να μας δηλώσει ότι η αδικία απέναντι στον συνάνθρωπο είναι ένα χρέος που μας ακολουθεί πάντα όλους μας ανεξαιρέτως μέχρι να εκπληρωθεί. «Όλοι βγήκαμε από το Παλτό του Γκόγκολ», είπε ο Ντοστογιέφσκι ο οποίος επηρεάστηκε πολύ από το συγκεκριμένο έργο. Και έχω την αίσθηση ότι όλα αυτά που καυτηρίαζε ο συγγραφέας το 1839, δυστυχώς ελάχιστα έχουν αλλάξει μέχρι σήμερα.

Τι κάνει «Το  Παλτό»  του Γκόγκολ να είναι επίκαιρο στο σήμερα;
Γ.Χ. Ζούμε σε μια εποχή ακρότητας. Ανθρωποφαγία, σκληρότητα, κανιβαλισμός. Η έννοια της ανάγκης, της επιβίωσης και της απώλειας συγκρούονται με ένα σύστημα το οποίο δεν ενδιαφέρεται τι θα σου συμβεί. Ο Γκόγκολ δημιουργεί ένα περιβάλλον κονιορτοποίησης και κονσερβοποίησης του ανθρώπου το οποίο τον καταδικάζει στη μικρή πεπερασμένη ζωή του σε μια ατελείωτη μοναξιά με την υποσημείωση κάποιας φυσικής ή μεταφυσικής κάθαρσης και κάποιας ελπίδας που απλά αναβοσβήνει αραιά και πού. Αισθάνομαι ότι αυτός ακριβώς είναι ο καμβάς της εποχής που διανύουμε.
Ε.Μ. Ο υπάλληλος αυτός, ο Ακάκιος Ακάκιεβιτς συνεχίζει να ζει.. και ίσως είναι ένα ζωντανό παράδειγμα όσο ποτέ άλλωτε μιας κοινωνίας όπου η ανάγκη του ανθρώπου να διαφύγει από την καθημερινότητα  αλλά και πολλές φορές από τον ίδιο του εαυτό αυξάνεται συνεχώς καθώς είναι εγκλωβισμένος σε ένα μηχανισμό που τείνει να ισοπεδώνει και να υποτάσσει.. Γι’αυτό ο Γκόγκολ, για αυτό το έργο αλλά και για το σύνολο της προσφοράς του, παραμένει, τόσο για την παγκόσμια όσο και για τη ρωσική λογοτεχνία, ένα αέναο σημείο αναφοράς, παρά το γεγονός πως έφυγε μόλις σε ηλικία 45 ετών.

Ταυτότητα παράστασης:
Θεατρική μεταφορά: Γιώργος Κουσκουλής
Σκηνοθεσία: Γιώργος Χουλιάρας
Σκηνικά-Κοστούμια: Αμαλία Αντώνη
Πρωτότυπη Μουσική: Γιώργος Ζαχαρίου
Φωτισμοί: Χρήστος Μπαλαγιάννης
Φωτογραφίες: Πάτροκλος Σκαφίδας
Παραγωγή: Θέαση


Ερμηνεύουν: Ευθύμης Μπαλαγιάννης, Γιώργος Χουλιάρας, Γιώργος Κουσκουλής, Λήδα Μανουσάκη, Μιχάλης Δελής, Ευστρατία Λυρατζοπούλου, Ειρήνη Χατζηνίκου

Ημέρες και ώρες παραστάσεων: Σάββατο 18:00 & Κυριακή 18:00
Τιμές εισιτηρίων: 13€, 9€, 5€
Προπώληση στο viva.gr και στο ταμείο του Θεάτρου
Διάρκεια παράστασης: 80’

Τospirto team

Περισσότερα "Πρόσωπα"
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ "ΠΡΟΣΩΠΑ" Main_slider Συνέντευξη: O Αργύρης Ξάφης, η Δέσποινα Κούρτη και ο «Αγαμέμνονας» «Μαθαίνουμε από το λάθη μας, ναι. Και τα επαναλαμβάνουμε για να σιγουρευτούμε. Και ξανά, τζογάροντας στην ανατροπή. Και στο τέλος μαθαίνουμε πραγματικά ότι χάσαμε χρόνο επιμένοντας». Main_slider Ο Μάνος Καρατζογιάννης «ανοίγει» τις «Ξένες Πόρτες» Το έργο αυτό συμβολίζει τον αγώνα για επιβίωση, την πάλη με το άδικο, το μπούλινγκ, την ορφάνια.. Main_spirto01 Νεφέλες: Οι συντελεστές της παράστασης μιλούν στο www.tospirto.net Main_giannoula1%c2%a9dominikimitropoulou «Γιαννούλα η κουλουρού»: Οι συντελεστές της παράστασης μιλούν στο www.tospirto.net «Η τέχνη είναι η μόνη που έχει το “δικαίωμα” να γλεντήσει τη θλίψη». Main_theo_prova_patari_2000px-7137 Η Σοφία Πάσχου και οι Patari Project μιλούν για το γαμήλιο γλέντι που θα στήσουν στην Μ. Επίδαυρο Στις 5 και 6 Ιουλίου. Main_padelis_flatsoulis__photo2_eleni_stroulia Ο Παντελής Φλατσούσης και τα New Kids on the... Block της Κυψέλης «Θέλω να δείξω το πώς αφηγούμαστε την πόλη μας και τη ζωή μας σε αυτήν κάνοντας σαφές το γεγονός, ότι οι αφηγήσεις μας διαμορφώνουν το τοπίο που ζούμε.»
#load_content_with_ajax