Θέατρο | Πρόσωπα

Μία «Νεολιθική Νυχτωδία στην Κρονστάνδη» με τους συντελεστές της 20 Φεβρουαρίου 2019

Περιμένοντας «να ιδούμε αν η άνοιξη θα συνδράμει τα όνειρά μας»

Το 1985 δημοσιεύεται για πρώτη φορά στο περιοδικό Σπείρα το συνθετικό ποίημα «Νεολιθική Νυχτωδία στην Κρονστάνδη», το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Απόπειρα το 1987. Έργο πολιτικό και ταυτόχρονα υπαρξιακό, το οποίο ο Νίκος Καρούζος επεξεργαζόταν χρόνια. Μια “νυχτωδία” για κάθε λογής χαμένη επανάσταση.

Πέντε νέοι περί τα τριάντα, σήμερα, σ’ ένα “υπόγειο”, συναληθεύοντας το ποίημα του Νίκου Καρούζου «Νεολιθική Νυχτωδία στην Κρονστάνδη» και το ίδιο το ιστορικό γεγονός της εξέγερσης των ναυτών της μικρής αυτής νησιωτικής πόλης, μέσα από τους στίχους του ποιητή, οικοδομούν τη δικιά τους «εξακτινωτική» Κρονστάνδη. Αδυνατώντας να δεχτούν τον κυρίαρχο Λόγο που θέλει να συνθλίψει την ύπαρξή τους και με μόνη γνώση τους την απέραντη επιθυμία για κατάφαση απέναντι στη Ζωή, αναμένουν «να ιδούν αν η Άνοιξη θα συνδράμει τα όνειρά τους».

Ο Άρης Μπαλής σκηνοθετεί τη Δήμητρα Βλαγκοπούλου, τον Παναγιώτη Εξαρχέα, τον Βασίλη Μαγουλιώτη, τη Δήμητρα Μητροπούλου και την Ελίνα Ρίζου στην ομώνυμη με το ποίημα του Νίκου Καρούζου παράσταση. Εγχείρημα δύσκολο εκ πρώτης όψεως.

Εμείς μιλήσαμε με τους συντελεστές της παράστασης. 

Τι σας παρακίνησε να δημιουργήσετε μια παράσταση βασισμένη στο ομώνυμο σπουδαίο ποίημα του Νίκου Καρούζου;
Αρης Μπαλής: Η «Νεολιθική Νυχτωδία στην Κρονστάνδη» είναι ένα κείμενο που από το 2008 που το πρωτοδιάβασα με έχει στοιχειώσει τριγυρνώντας στο μυαλό μου συνεχώς από τότε. Πάντα διατηρούσα μία αίσθηση, ότι ο Νίκος Καρούζος καταφέρνει μέσα από το συγκλονιστικό ιστορικό γεγονός της εξέγερσης της Κρονστάνδης να μιλήσει για την ίδια του την ύπαρξη, ως άνθρωπος και ως ποιητής και ταυτόχρονα να μιλήσει για τη Ζωή ως φαινόμενο: τον τρόπο που ο καθένας επιλέγει να ζήσει την ζωή του, τι κάνει με τις επιθυμίες του, με τους μεγάλους συμβιβασμούς και με τις μεγάλες αντιρρήσεις του απέναντι στο κυρίαρχο. Θεωρώ ότι είναι ένα πολύ σπουδαίο ποίημα, που προτείνει έναν τρόπο αντίληψης της ίδιας της ζωής, πολύ μακριά από κλειστά θεωρητικά σχήματα. Ενέχει μία απίθανου μεγέθους καταφατική θέση απέναντι στο ζειν και νομίζω ότι εκεί έγκειται και η ριζοσπαστικότητά του.

Τι θα δούμε σ΄αυτήν την νεολιθική νυχτωδία;
Ελίνα Ρίζου: Σ' αυτή τη Νεολιθική Νυχτωδία θα δούμε την απόπειρα μιας ομάδας ανθρώπων που συνδέονται πολιτικά και βαθιά φιλικά να κρατήσουν ακέραιο το όνειρο την ύστατη στιγμή της απόλυτης απειλής. Την απόπειρα πέντε συντρόφων να αντισταθούν στη στρεβλή εφαρμογή των αξιών τους, να θυμηθούν και υπενθυμίσουν τις προσωπικές τους "σημαίες", τις υπεράνω πάσης σημαίας σημαίες τους, και να έρθουν αντιμέτωποι με την ανισοτική σχέση εξουσιαστή-εξουσιαζόμενου, ώστε να αποδεχτούν τελικά την πραγματικότητα όπως αυτή προτείνεται από τις συνθήκες της εποχής. Και παρ΄ολα αυτά, το όνειρο να τιμηθεί και να μείνει αλώβητο και σ' έναν βαθμό επαληθευμένο στις ψυχές τους.

Γύρω από ποιους νοηματικούς άξονες κινείται το έργο;
Δήμητρα Βλαγκοπούλου: Οι νοηματικοί μας άξονες...Μια μικρή πόλη από "Κ". Ο Νίκος Καρούζος. Μια παρέα ναυτών (περί τα τριάντα). Η ταινία Πεθαίνοντας στα τριάντα του Ρομέν Γκουπίλ για τον Μάη του '68. Ο Δεκέμβρης του '08. Σύντροφοι και φίλοι (που έχουν σταθεί νοηματικοί άξονες της ύπαρξής μας). Τα παιδικά μας χρόνια. Το Ναύπλιο του Καρούζου. Η Άνοιξη σαν εποχή. Οι εφημερίδες της εποχής και τα ντοκουμέντα. Το «Κουτσό» του Χούλιο Κορτάσαρ. Η «Κινέζα» του Ζαν-Λικ Γκοντάρ. Τα «Ουρλιαχτά» για χάρη του Σαντ του Γκυ Ντεμπόρ. Όλα τα ουρλιαχτά μέσα στη νύχτα. Η σιωπή και ο ήχος της γραφομηχανής. Τα υπόγεια. Το ρούμι του Καρούζου. Τα παγάκια και ο πάγος. Τα ποτά και τα τσιγάρα που έχουμε καπνίσει. Λέξεις λέξεις λέξεις ψίθυροι και οβίδες. Μια εξέγερση μέσα στη νύχτα.Ο ύπνος και τα όνειρα. Τα όνειρά μας. Η γενιά μας. Τα τελεσίγραφα και οι τελευταίες προειδοποιήσεις. Η Αόρατη Επιτροπή. Τα Μανιφέστα του Σουρεαλισμού του Αντρέ Μπρετόν. Οι Leningrad Cowboys. Η Αθήνα. Ένας άδειος χώρος. Μια λευκή κόλλα χαρτί. Ο παγωμένος Φινλανδικός Κόλπος. Κάθε χαμένη εξέγερση. Κάθε τι που μας κρατά όρθιους και ζωντανούς.

Οι χαρακτήρες του έργου...
Παναγιώτης Εξαρχέας: Στη συγκεκριμένη παράσταση αφηγούμαστε το ποίημα του Νίκου Καρούζου "Νεολιθική νυχτωδία στην Κρονστάνδη". Δεν υπάρχουν ρόλοι ή χαρακτήρες, υπάρχουν πέντε άνθρωποι περί τα 30 που αρθρώνουν το συμβάν αυτό, βρίσκουν τις προσωπικές τους συνδέσεις, προσπαθούν να πολεμήσουν το αναπόφευκτο, να αντισταθούν στην πραγματικότητα, να "εξαχτινωθούν", να αφυπνίσουν και να αφυπνιστούν. Όπως ακούγεται κάποια στιγμή και στην παράσταση "δεν θεωρούμε πως λέμε την αλήθεια, λέμε μόνο την πρόσληψη μας για τον κόσμο". 

Πού αγγίζει το σήμερα;
Βασίλης Μαγουλιώτης: Σε ένα επίπεδο κραδασμών, προσωπικών και συλλογικών. Και στην αίσθηση του κλοιού. Στη θέα της συντριβής του εξεγερτικού μας τόπου. Στην κρίση που βιώνουμε στη σχέση μας με την ουτοπία και το παρόν. Εγκλωβισμένοι ανάμεσα. «Τραυλίζοντας οικουμένη». Και περιμένοντας «να ιδούμε αν η άνοιξη θα συνδράμει τα όνειρά μας». Τουλάχιστον από την πλευρά της γενιάς μας. Κάθε γενιά έχει άλλη θέση στην κρίση κι αλλιώς την αισθάνεται. Το «τώρα», το δικό μας, συνδέεται με τον Καρούζο με τρόπο ιαματικό. Κι ίσως, τελικά, με τρόπο άρρητο. «... αποβάλλοντας το πραγματικό κι αναθυμούμενος μόλις εκείνη την αρτηρία του αόρατου, την πλεξούδα του καπνού σε ανώδυνο ύψος. Εδώ επιμένουμε όλοι».

Αγαπημένη φράση από το έργο και γιατί; 
Δήμητρα Μητροπούλου: «Βραδυάζει στο κείμενο. Η κατακρήμνιση του απογεύματος: ωριμότητα».Το βράδυ ως ηλικιακό μεταίχμιο φέρνει μαζί του την αποδοχή του χρόνου που πέρασε. Αυτή η ώρα της ημέρας που κάτι συνειδητοποιείς. Που πια υπάρχει μια αλλαγή στον τρόπο που σκέφτεσαι και μαζί κι ένα σκληρό αίσθημα ματαιότητας. Που θρηνείς για τις χαμένες ευκαιρίες, αναρωτιέσαι για το νόημα όσων πάλεψες, για το αν πάλεψες όπως έπρεπε. Που αποχαιρετάς την ορμή που είχες κάποτε και πρέπει να την αντικαταστήσεις με κάτι άλλο. Με τη γνώση μάλλον. Αλλά η γνώση είναι παγίδα. Κι έτσι δεν ξέρεις αν μεγαλώνοντας έχεις συμβιβαστεί ή έχεις προδώσει τις αρχές σου ή αν απλώς έχεις ωριμάσει.

Γεωργία Οικονόμου

Περισσότερα "Πρόσωπα"
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ "ΠΡΟΣΩΠΑ" Main_slider Τα 15+ 2 πρόσωπα που θα θυμόμαστε από τη σεζόν που μόλις ολοκληρώθηκε Μία συνολική ανασκόπηση στις ερμηνείες που άφησαν το στίγμα τους και που θα θυμόμαστε για πολύ καιρό ακόμη. Main_vasia_xronopoulou_(1) Συνέντευξη: Η Βάσια Χρονοπούλου και τα «Βρώμικα Χέρια» «Εικάζω ίσως πως ο λόγος που αυτό το έργο έμεινε σχεδόν ανέγγιχτο είναι γιατί σε μια πρώτη ανάγνωση είναι τρομακτικό. Τα έχει όλα μέσα: τη φιλοσοφία του Σαρτρ, πολιτικές απόψεις, στρατηγικές θεωρίες, κοινωνικά προβλήματα, μα και κυρίως χαρακτήρες με ψυχολογικά υπόβαθρα αντίστοιχα με ήρωες του Ντο... Main_slider Δημήτρης Αγαρτζίδης: «Ο Φιλοκτήτης είναι το πέρασμα στην ενηλικίωση» «Με εργαλείο τον μύθο ο Σοφοκλής στήνει μπροστά μας την πρώτη περιγραφή ψυχοθεραπείας στην ανθρωπότητα». Main_slider Ο Κωνσταντίνος Μάρκελλος και η «Απαγωγή της Τασούλας» «Είναι απαίτηση κάθε εποχής να φτιάξει τις δικές της Μυθολογίες, να κατασκευάσει τους δικούς της Ήρωες». Main_giannis Συνέντευξη: Ο Γιάννης Λιγνάδης, ο Θουκυδίδης και τα Μαθήματα Πολέμου «Ο Θουκυδίδης είναι επίκαιρος όσο επίκαιρος σήμερα είναι ο “πόλεμος” και όσο επίκαιρες είναι οι αιτίες που οδηγούν στο πολεμικό φαινόμενο». Main_%ce%98%ce%bf%ce%b4%cf%89%cf%81%ce%ae%cf%82_%ce%a4%cf%83%ce%b1%cf%80%ce%b1%ce%ba%ce%af%ce%b4%ce%b7%cf%82 Ο Θοδωρής Τσαπακίδης και ο δικός του Μικρός Πρίγκιπας Στο «Ίδρυμα Άγγελου και Λητώς Κατακουζηνού.
#load_content_with_ajax