Θέατρο | Πρόσωπα

Συνέντευξη: Ο Γιάννης Λιγνάδης, ο Θουκυδίδης και τα Μαθήματα Πολέμου 22 Απριλίου 2019

«Ο Θουκυδίδης είναι επίκαιρος όσο επίκαιρος σήμερα είναι ο “πόλεμος” και όσο επίκαιρες είναι οι αιτίες που οδηγούν στο πολεμικό φαινόμενο».

Τα «Μαθήματα  Πολέμου» την περσινή σεζόν στο Υποσκήνιο του Μεγάρου Μουσικής ήταν ίσως τα πιο ουσιαστικά μαθήματα ιστορίας και πολέμου που έχουμε λάβει. Κι αυτό γιατί μας δίδαξαν πώς να αναγιγνώσκουμε παρελθόν και παρόν και το πώς να αναγιγνώσκουμε το μέλλον, αλλά και έδωσαν μία τελείως διαφορετική και επίκαιρη διάσταση στα λόγια του Θουκυδίδη.  

Την παράσταση αυτή -που αποτέλεσε και την έκπληξη της περσινής χρονιάς και μολονότι θα περίμενε κάποιος πως απευθυνόταν σ΄ένα κοινό πιο ειδικό και διαβασμένο, διαδόθηκε στόμα με στόμα, έγινε το απόλυτο sold out και μάλιστα πριν λίγους μήνες παρουσιάστηκε στην Αίθουσα «Γιεχούντι Μενουχίν» του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου κατόπιν ειδικής πρόσκλησης- σκηνοθέτησε ο Δημήτρης Λιγνάδης, ενώ τα εξαιρετικά εύστοχα αποσπάσματα επέλεξε και δραματοποίησε από το έργο του Θουκυδίδη ο αδελφός του Γιάννης Λιγνάδης, φιλολόγος.

Αρχές Μαΐου κάνει πρεμιέρα στην Αίθουσα Δημήτρης Μητρόπουλος το δεύτερο μέρος της πρωτότυπης δραματοποιημένης απόδοσης της Ιστορίας του Θουκυδίδη.

Τα «Μαθήματα Πολέμου ΙΙ: Σικελικά δράματα» παρουσιάζουν επεισόδια από τη δεύτερη φάση του Πελοποννησιακού Πολέμου, τη Σικελική Εκστρατεία (415-413 π.Χ.), αντλώντας ιστορικό υλικό από το 6ο, το 7ο και μέρος του 8ου βιβλίου της θουκυδίδειας συγγραφής.
«Ο Θουκυδίδης είναι επίκαιρος όσο επίκαιρος σήμερα είναι ο “πόλεμος” και όσο επίκαιρες είναι οι αιτίες που οδηγούν στο πολεμικό φαινόμενο» αναφέρει στο www.tospirto.net ο Γιάννης Λιγνάδης, με τον οποίο και θελήσαμε να μιλήσουμε προκειμένου να καταλάβουμε και να αποκρυπτογραφήσουμε τον λόγο για τον οποίο ο λόγος του Ελληνα ιστορικού επιστρέφει για άλλη μια φορά στη σκηνή.

Πόσο εύκολα μπορεί να δραματοποιηθεί ο μεγάλος αυτός Ελληνας ιστορικός;
Ο τρόπος γραφής του Θουκυδίδη είναι εξαιρετικά σύνθετος και ιδιάζων. Άλλοτε αναλυτικός άλλοτε ελλειπτικός. Οι περιγραφές του παραστατικές με την παραστατικότητα να έγκειται συχνά σε μικρές. αλλά καίριες λεπτομέρειες. Ιδιαίτερη συνθετότητα, στην ρητορική διατύπωση αλλά και στο περιεχόμενο, παρουσιάζουν και οι δημηγορίες των προσώπων του. Η δε γλώσσα του κειμένου είναι δύσκολη και χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή κατά τη μετάφρασή της.  Συνεπώς, καθόλου εύκολη, θα έλεγα, η μεταφορά όλης αυτής της συγγραφικής “ιδιοτροπίας” στους θεατρικούς κώδικες γραφής.

Περιμένατε πως το πρώτο μέρος θα είχε τόση απήχηση και θα έφτανε μέχρι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο; Μιλήστε μας γι αυτή σας την εμπειρία...
Όχι, δεν το περίμενα, για να είμαι ειλικρινής. Πίστευα ότι το έργο αυτό απευθύνεται περισσότερο σε ένα “ειδικό” κοινό· της λεγόμενης “διανόησης”, με ιστορική παιδεία, πολιτικό προβληματισμό και, προπαντός, πειθαρχημένο (ή ανεκτικό) σε ακροαματικές μορφές παρακολούθησης. Όταν διαψεύσθηκαν, ευχάριστα, οι πρώτες προσδοκίες μου, τότε άρχισα να ευελπιστώ. Η μεγαλύτερη έκπληξη ήταν ότι το έργο έγινε ενθουσιωδώς αποδεκτό σε ένα ευρύ και ετερογενές κοινό και όχι σε ένα κοινό σαν κι αυτό που προανέφερα. Αυτό ήταν το μεγάλο στοίχημα που κερδήθηκε. Η παρουσίασή του έργου στο Ευροκοινοβούλιο ήταν μια θετική επιβεβαίωση για όλους τους συντελεστές  η οποία φυσικά έχει την αξία της. Όμως αυτό, αν ζούσαμε σε λαμπρότερες εποχές, θα λέγαμε, ότι θα ήταν το αυτονόητο όθεν και αναμενόμενο.

Πώς επιλέγετε τα χωρία που δραματοποιείτε;
Με τέσσερα κριτήρια και μια προσωπική αρχή. Τα κριτήρια είναι 1) η θεατρικότητα (η δυνατότητα του λόγου να παρασταθεί), 2) η συναισθηματική ένταση (η δυνατότητα του κειμένου να συγκινήσει), 3) η διδακτικότητα (η παιδευτική δύναμη του περιεχομένου), 4) η επικαιρότητα (ο συσχετισμός του πρωτοτύπου με σύγχρονα ιστορικά φαινόμενα). Η “αρχή” μου, τώρα, έχει σχέση με την προσωπική μου διέγερση· επιλέγω, δηλαδή, ό,τι με συγκινεί έντονα και βαθιά.

Τι θα δούμε στα Σικελικά λοιπόν Δράματα;
Τη μεγάλη τραγωδία μιας σπουδαίας Πόλης· μιας ηγέτιδος δυνάμεως. Της Αθήνας. Θα δούμε πως γκρεμίζεται μια υπερ-δύναμη, τόσο από εξωγενείς παράγοντες όσο κι από ενδογενή αίτια. Τα τραγικά λάθη και τα τραγικά πάθη των παικτών του πολέμου.

Στη δομή και την παρουσίασή τους θα δούμε ό,τι είδαμε και στο πρώτο μέρος;
Το έργο είναι δομημένο σε τρεις μεγάλες ενότητες: Μαθήματα που αντιστοιχούν στις ακόλουθες τρεις ιδέες: έρως πολέμου, έρις πολέμου, οδύνη πολέμου.
Κάθε ενότητα υποδιαιρείται σε επιμέρους κεφάλαια, ανάλογα με την κατανομή του ιστορικού υλικού. Ως προς την παρουσίαση το μόνο που μπορώ να πω επι του παρόντος είναι πως αυτή την φορά θα είναι πιο “θεατρική”, πιο μιμητική η απόδοση των αφηγηματικών μερών.

Αγαπημένο σας απόσπασμα από το έργο; Ποιο πιστεύετε πως αντικατοπτρίζει το σήμερα πιο ζωντανα και γιατί;
Αγαπημένο μου απόσπασμα το…”ἐν μιᾷ νυκτὶ περιεκόπησαν” που απαντά στην περιγραφή του ακρωτηριασμού των Ερμών. Δεν ξέρω γιατί αλλά αυτό το περιστατικό  βανδαλισμού μένει ζωηρό πάντα στην μνήμη μου, από τα σχολικά κιόλας χρόνια. Αυτό το περιστατικό, είτε επρόκειτο για προβοκατόρικη πράξη είτε για απλή αλητεία, στάθηκε η αφορμή να στερηθεί το αθηναϊκό στράτευμα των υπηρεσιών του Αλκιβιάδη, γεγονός που με τη σειρά του στάθηκε η αιτία της καταστροφής των Αθηναίων στην Σικελία. Πρέπει να σας εξομολογηθώ ότι από την εφηβική μου ηλικία (και ίσως μέχρι σήμερα) κανένας τύπος πολιτικού άνδρα δεν μου έχει ασκήσει μεγαλύτερη γοητεία από τον Αλκιβιάδη Κλεινίου.

Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην «αθηναϊκή τραγωδία»;
Η φιλοδοξία, η ακόρεστη επιθυμία για αύξηση δυνάμεως και πλούτου, η τάση για ανοδο και επικράτηση αλλά και …η φθονερή υπονόμευση των μεγάλων οραμάτων και η ανικανότητα πίστης και εκπλήρωσης των υψηλών πολιτικών φαντασιώσεων.

Διαβαζω στο δελτίο τύπου πως «Η σύλληψη του έργου ερείδεται στο νομοτελειακό τριαδικό σχήμα της αρχαίας τραγωδίας, Κόρος-Ύβρις-Άτη, προκειμένου να αποδώσει ερμηνευτικά τη μεγάλη πολιτική και στρατιωτική «τραγωδία» της Αθήνας στη Σικελία» και στη ματαίωση του επεκτατικού του οράματος. Θέλετε να μας μιλήσετε γι΄αυτό;
Πρόκειται για ένα γνωστό στην αρχαία ελληνική τραγωδία (ιδίως του “πολεμικότατου” Αισχύλου) τρίπτυχο, που νοηματοδοτεί την τραγική σύλληψη μιας ιστορίας. Η ιστορία της Σικελικής εκστρατείας είναι υπό μια έννοια κι αυτή ένα “ιστορικό δράμα”· μία τραγωδία ενδεδυμένη ιστοριογραφική περιβολή. Εκείνο που της λείπει είναι ο Χορός. Γι αυτόν το ρόλο έχουμε φροντίσει να βρούμε κάποια υποκατάστατα που θα επιτρέπουν τις στοχαστικές και συναισθηματικές αναγωγές, στο “εμείς” και το “τώρα”.  


Μόνο για 7 παραστάσεις: Τρίτη 7, Τετάρτη 8, Πέμπτη 9, Παρασκευή 10, Κυριακή 12, Δευτέρα 13 και Τρίτη 14 Μαΐου. Αίθουσα Δημήτρης Μητρόπουλος │21:00

Γεωργία Οικονόμου

Περισσότερα "Πρόσωπα"
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ "ΠΡΟΣΩΠΑ" Main_03f.. «Δαναΐδες»: Οι συντελεστές της παράστασης μιλούν στο www.tospirto.net Η παράσταση αποκαλύπτει το νέο πρόσωποενός ποιητή που έχει βεβαρυνθεί στο παρελθόν με διάφορες σημασίες. Main_original_703_(5) Νέα Πρόσωπα: Κώστας Νικούλι Ο νεαρός ηθοποιός κάνει το μεγάλο βήμα και κατεβαίνει στην Επίδαυρο με τον «Προμηθέα Δεσμώτη» που σκηνοθετεί ο Σταύρος Τσακίρης. Main_eleni_efthimiou_erotevmena_aloga_site_01_photo_dimitris_chondropidas «Ερωτευμένα Άλογα»: Έχουμε όλοι πρόσβαση στον έρωτα; «Μιλάμε για το δυνατό αυτό ταρακούνημα που επιδρά μέσα μας και αλλάζει τους χυμούς του σώματός μας, για την κατάσταση αυτή που συνεπαίρνει το μυαλό μας και κατ’ επέκταση για τη φαντασίωση, το όνειρο, την βαθιά κρυμμένη επιθυμία που άλλοτε εκφράζεται κι άλλοτε μένει θαμμένη να περιμένει ένα “κάποτ... Main_slider Ιφιγένεια εν Αυλίδι: Οι συντελεστές της παράστασης μιλούν στο www.tospirto.net «Ο άνθρωπος πάλευε πάντα με τους θεούς, τη Μοίρα και την Τύχη, αναζητώντας όλο και περισσότερο χώρο αυτενέργειας. Οι επιλογές μας και οι ακόλουθες πράξεις μας ορίζονται από το πλαίσιο της εκάστοτε στιγμής». Main_maxi5886(c)maxparovsky_1__copy Συνέντευξη: Ο Σταύρος Τσακίρης κάνει την Kάθριν Χάντερ Προμηθέα «Η δική μας παράσταση μάλλον θα χαρακτηριζόταν ριζοσπαστική. Θα δούμε έναν Προμηθέα που δεν είναι ούτε γυναίκα, ούτε άντρας, ούτε Θεός, ούτε Τιτάνας. Ένα αδύναμο ανθρώπινο ον που προσπαθεί να κατανοήσει γιατί το καταδίκασαν στη μοναξιά οι Θεοί σ’ αυτόν τον τόπο της εξορίας και με την επιπλέον σκλ... Main_slider Δάφνις και Χλόη: «Βουτώντας» στην αγάπη χωρίς εγχειρίδιο Οι συντελεστές της παράστασης μιλούν στο www.tospirto.net.
#load_content_with_ajax