ΠΕΜΠΤΗ 12 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019
Θέατρο | Πρόσωπα

Ιφιγένεια εν Αυλίδι: Οι συντελεστές της παράστασης μιλούν στο www.tospirto.net 11 Ιουλίου 2019

«Ο άνθρωπος πάλευε πάντα με τους θεούς, τη Μοίρα και την Τύχη, αναζητώντας όλο και περισσότερο χώρο αυτενέργειας. Οι επιλογές μας και οι ακόλουθες πράξεις μας ορίζονται από το πλαίσιο της εκάστοτε στιγμής».

Ο Γιάννης Καλαβριανός παίρνει το Επιδαύριο σκηνοθετικό του βάπτισμα με την «Ιφιγένεια εν Αυλίδι» - παραγωγή του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος-  την Παρασκευή 19 και το Σάββατο 20 Ιουλίου 2019 (και στη συνέχεια θα ακολουθήσει περιοδεία σε αρχαία θέατρα σε όλη την Ελλάδα).

Η τραγωδία Ιφιγένεια η εν Αυλίδι γράφτηκε στην αυλή του βασιλιά της Μακεδονίας Αρχέλαου, στα χρόνια 408-406 π.Χ., λίγο πριν από τον θάνατο του Ευριπίδη. Αποτελεί μία από τις πέντε τραγωδίες του με θέμα από τον Τρωικό κύκλο, και μαζί με τις Βάχκες είναι τα δύο τελευταία δράματά του. Παραστάθηκε στα Μεγάλα Διονύσια μετά τον θάνατό του, από τον Ευριπίδη τον Νεότερο (γιό ή ανιψιό του μεγάλου τραγικού) και απέσπασε το πρώτο βραβείο.

Η Ανθή Ευστρατιάδου που τιμήθηκε με το 11ο «Θεατρικό Βραβείο Μελίνα Μερκούρη» για την θεατρική περίοδο 2016 θα ερμηνεύσει το ρόλο της Ιφιγένειας. Ο  Γιώργος Γλάστρας τον Αγαμέμνονα, η Μαρία Τσιμά την Κλυταιμήστρα, ο Γιώργος Καύκας τον Πρεσβύτη, ο Νικόλας Μαραγκόπουλος τον Μενέλαο, ο Χρίστος Στυλιανού τον Αγγελιοφόρο και ο Θανάσης Ραφτόπουλος τον Αχιλλέα.

Εμείς μιλήσαμε με πολλούς από τους συντελεστές της τραγωδίας αυτής, στην προσπάθειά μας να μάθουμε όσο το δυνατόν περισσότερα για την προσέγγιση αυτή...

Τι σας γοήτευσε στην τραγωδία αυτή ώστε να τη σκηνοθετήσετε και πώς την προσεγγίσατε σκηνοθετικά; 
Γιάννης Καλαβριανός: Πρόκειται για την τραγωδία στην οποία η ανάγκη και ο όχλος είναι οι πρωταγωνιστές. Οι ήρωές της υπό αυτό το πρίσμα ενεργούν και προχωράνε προς τη γνωστή και σε αυτούς έκβαση της ιστορίας τους. Ο άνθρωπος πάλευε πάντα με τους θεούς, τη Μοίρα και την Τύχη, αναζητώντας όλο και περισσότερο χώρο αυτενέργειας. Οι επιλογές μας και οι ακόλουθες πράξεις μας ορίζονται από το πλαίσιο της εκάστοτε στιγμής.
Στην Αυλίδα το μόνο που φυσομανά είναι η ανάγκη.
Όλοι περνάνε από το προσωπικό καλό και την αυτοματική τάση του ανθρώπου να ησυχάσει ευτυχώντας, έστω και στιγμιαία. Το πρόβλημα δημιουργείται από το ασύμπτωτο αυτών των στιγμών.
Ποτέ δεν αρκούσαν οι καλές προθέσεις. Πρέπει να συμπέσει και η στιγμή της έκφρασής τους.
Κεντρικό πρόσωπο της ιστορίας, είναι ένας νέος άνθρωπος που οδηγείται στον θάνατο από μεγαλύτερους ηλικιακά άνδρες. Και γίνεται όπως κάθε νεκρός, ένα πρόσωπο σχεδόν ιερό. Αλλά με μία ιερότητα που περνά μέσα από την ενοχή των υπολοίπων. Δίπλα του, υπάρχουν δύο γονείς (Αγαμέμνονας και Κλυταιμήστρα) και ένας θείος (Μενέλαος), που ταυτόχρονα είναι και βασιλείς. Που βρίσκονται στην περιοχή σύνθλιψης των αλληλοκαλυπτόμενων ταυτοτήτων τους. Που ο δημόσιος ρόλος τους απαιτεί συγκεκριμένες συμπεριφορές. Και που τελικά ορίζει την εξέλιξη της ιστορίας.
Αυτή η συντριπτική παρουσία και η επακόλουθη αναγκαστική έκφραση της δημόσιας εικόνας του προσώπου, απέναντι σε κάθε τι προσωπικό, ίσως συνοψίζει την πριν από ένα χρόνο ενστικτώδη πρότασή μου για το συγκεκριμένο έργο. Και που σαφώς αποτέλεσε τη βάση της σκηνοθεσίας, με την τοποθέτηση όλων των χαρακτήρων συνεχώς σε κοινή θέα, φορώντας τα επίσημά μαύρα ρούχα τους, σε έναν κόσμο που είναι έτοιμος να κρίνει και να σε καταπιεί εάν δεν συμπλεύσεις για το «κοινό καλό». Το «κοινό» και το «καλό». Δύο έννοιες που χρησιμοποιούνται από όλους σαν να κατέχονται απολύτως. Και που, όπως όλες οι άπιαστες έννοιες κάνουν, συντρίβουν όποιον επιχειρήσει να τις προσγειώσει, δίνοντάς σε αυτές το σχήμα που ο ίδιος έχει κατανοήσει για λογαριασμό τους.

Σκιαγραφήστε μας την προσωπικότητα του Αγαμέμνονα.  Μπορείτε να δικαιολογήσετε αυτήν του την απόφαση;
Γιώργος Γλάστρας: Ο ετυμολογικά "σταθερός" και "αλύγιστος" Αγαμέμνονας σ' αυτή την τραγωδία παρουσιάζεται να αλλάζει επανειλημμένως τη γνώμη του, να λυγίζει μπροστά στα συναισθήματά του αλλά και στην ανάγκη και την ευθύνη απέναντι στη χώρα του. Διατρέχει όλη την έκταση των αντιδράσεων, από την τρυφερότητα στη σκληρότητα, τη δειλία και το θάρρος. Λογοδοτεί όχι μόνο στον εαυτό του αλλά στην οικογένειά, το στρατό και τη χώρα του. Η πατρική του ιδιότητα συγκρούεται με την ιδιότητα του ως βασιλιά και στρατηλάτη. Ξεδιπλώνονται με απαράμιλλη μαεστρία από τον Ευριπίδη όλες οι ανθρώπινες δυνατότητες και αδυναμίες του και κάτω από αυτό το πρίσμα δεν δικαιολογώ αλλά μπορώ να κατανοήσω την τελική του απόφαση και, πάντα εντάσσοντάς την στο σύνολο της ιστορίας που αφηγείται το έργο, να τη νοηματοδοτήσω.

Σκιαγραφήστε μας την Κλυταιμήστρα και τις ψυχολογικές της διακυμάνσεις...
Μαρία Τσιμά: Η Κλυταιμήστρα  είναι γυναίκα/ βασίλισσα / σύζυγος και μητέρα. Όπως μας αναφέρει ο Ευριπίδης, πρώτος άντρας της ήταν ο Τάνταλος με τον οποίο είχε ένα μωρό.  Ο Αγαμέμνονας σκότωσε τον Τάνταλο, αλλά και το μωρό της. Στην συνέχεια την ανάγκασε να τον παντρευτεί με τη βία. Είναι μια δυνατή και πληγωμένη γυναίκα που στάθηκε άμεμπτη και πιστή στον αρχιστράτηγο των Ελλήνων. Γέννησε μαζί του  άλλα τέσσερα παιδιά. Φτάνει με την Ιφιγένεια στο στρατόπεδο της Αυλίδας. Εκεί οι απείθαρχοι φαντάροι και ναύτες έχουν ξεσηκωθεί για να φύγουν τα καράβια μετά την πολύμηνη άπνοια. Σταδιακά η Κλυταιμήστρα ανακαλύπτει μια σειρά από ψέματα και δολοπλοκίες του Αγαμέμνονα και των άλλων στρατηγών. Θα πρέπει να θυσιαστεί η κόρη της για να ξεκινήσει η εκστρατεία στην Τροία. Προδίδεται από τους αγαπημένους της. Επιχειρηματολογεί, ικετεύει, απειλεί, αμφισβητεί την ύπαρξη των θεών, θρηνεί και δέχεται το «αναπότρεπτο»  της θυσίας. Χάνει το παιδί της. Την συντρίβει ο κεραυνός της απώλειας. Απόλυτα μόνη ανάμεσα σε παθιασμένους για την εξουσία , δημαγωγούς , ανακόλουθους και ασταθείς άντρες. Πώς είναι δυνατόν να μην κατακρημνιστεί ένας άνθρωπος όταν γύρω του υπάρχει τόση βία και παραλογισμός; Πού είναι οι θεοί να βοηθήσουν;  

Τι συμβολίζει η θυσία της Ιφιγένειας;  
Ανθή Ευστρατιάδου: Απέναντι σε κάθε είδος επιβολής κι ελέγχου, τη στιγμή που τα προσωπικά κίνητρα των ανθρώπων που βρίσκονται στην εξουσία μετατρέπονται τεχνηέντως σε εθνικά ζητήματα, υψώνεται εκείνη η παιδική φωνή, που ακόμα αντηχεί μέσα μας, «Γιατί με αδικούν;». Είναι αυτό το παράπονο, έστω κι αν βουβό καταφέρνει μόνο να αντιλαλήσει μέσα στο ίδιο το πρόσωπο που το παράγει, που ενώνει τους ανθρώπους μέσα στο χρόνο. Η Ιφιγένεια παύει να είναι μία περίπτωση. Το μαρτύριο της παύει να είναι προσωπικό. Γίνεται μία πανανθρώπινη κραυγή απέναντι στην αδικία.  

Γύρω από ποιους νοηματικούς άξονες κινείται το έργο;
Χρίστος Στυλιανού: Διαβάζοντας απλώς την Ιφιγένεια συναντάς λέξεις οι οποίες συνιστούν από μόνες τους νοηματικά πεδία. Έννοιες γενικές αλλά και πολύ συγκεκριμένες αν θες να συζητήσεις με ειλικρίνεια και επί της ουσίας για το τι πραγματικά σημαίνουν. Ελλάδα, πατρίδα, καθήκον, θυσία, ελευθερία, βάρβαροι, θεοί, όχλος, δύναμη, εξουσία, πολιτική, δόξα, θαύμα, πίστη, ιερά, λόγος, λογική, αλήθεια, ψέμα, ζωή, θάνατος. Ο Ευριπίδης ανοίγει μια τεράστια συζήτηση γύρω από αυτές τις έννοιες με έναν οξυδερκή και αιχμηρό τρόπο έχοντας ως βάση έναν γνωστό και δεδομένο ως προς την κατάληξή του μύθο. “Επιτρέπει” έτσι το παιχνίδι με αυτές τις έννοιες καθώς όλοι γνωρίζουν για το πόσο “αναγκαία” ήταν η θυσία της Ιφιγένειας αλλά και η εκστρατεία ολόκληρη. Σε προκαλεί σχεδόν να δεις όλα αυτά τα ζητήματα με ένα διαφορετικό πρίσμα. Θεωρώ πως και η παράσταση στην ολότητά της εξυπηρετεί αυτό. Τη θαρραλέα συζήτηση γύρω από αυτές τις έννοιες και την πραγματική τους διάσταση στο σήμερα. 

Πώς επικοινωνεί με το σήμερα το έργο; 
Θανάσης Ραφτόπουλος: Μας δείχνει πόσο μακριά μπορεί να φτάσει ο εξουσιαστής για να διατηρήσει τη θέση του κι αν τελικά αυτός ο ίδιος είναι που εξουσιάζει ή ο όχλος. Πως εκμεταλλεύεται, επίσης, τη λογική, για να εξιδανικεύσει μια εγωιστική επιθυμία ως κοινό καλό. Πως μετατρέπει την προσωπική του βούληση σε αναγκαιότητα. Όταν έρχεσαι σε επαφή με αυτά τα κείμενα, συνειδητοποιείς ότι δεν χρειάζεται να εξηγήσεις κάτι περισσότερο. Η “άπνοια" που επικρατεί στο τέλος του έργου "Ιφιγένεια η εν Αυλίδι"  είναι η άπνοια που υπάρχει και σήμερα.

Πώς γράψατε μουσική για την παράσταση αυτή; Ο ρόλος της;
Θοδωρής Οικονόμου: Το θέατρο για εμένα είναι σύνθεση. Από την πρώτη στιγμή αναζητώ τον ήχο του  καινούργιου σύμπαντος που πάμε να δημιουργήσουμε και από εκεί και πέρα προσπαθώ να “ανοίξω” όσο πιο πολύ μπορώ, να αφεθώ και να ονειρευτώ. Φτιάχνω τον ηχητικό κόσμο που φαντάζομαι με βάση το κείμενο, τους ηθοποιούς - ρόλους, την «μυρωδιά»  της καινούργιας ομάδας.
Έτσι δούλεψα και για τη μουσική και το ηχητικό τοπίο της  παράστασης «Ιφιγένειας η εν Αυλίδι». Η μουσική στο θέατρο δημιουργεί σκηνικό χώρο. Ένα θορυβικό περιβάλλον μπορεί να σε κρατήσει μαζί του όσο και η απόλυτη σιωπή. Στο κοινό μας ταξίδι προς την βαθιά συγκίνηση. 



 

Γεωργία Οικονόμου

Περισσότερα "Πρόσωπα"
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ "ΠΡΟΣΩΠΑ" Main_6th_hrtf Τα μέλη της Fabrica Athens συστήνονται στο www.tospirto.net Το φεστιβάλ κλείνει φέτος 10 χρόνια. Main_b_faidra_new_(164) Συνέντευξη: Η Έφη Θεοδώρου και η Μαρία Σκουλά μιλούν για την «Φαίδρα» «έργο για τον έρωτα ως πάθος καταστροφικό, ταυτόχρονα όμως είναι και ένας στοχασμός πάνω στην απέλπιδα προσπάθεια των προσώπων να εξερευνήσουν τα όρια της ελευθερίας τους. Βρισκόμαστε όμως στο τερραίν της τραγωδίας και τα χαρτιά είναι σημαδεμένα». Main_unnamed_(4) Ο Θανάσης Τριαρίδης και η Ελενα Σωκράτους στέκονται «απέναντι» στον πολιτισμένο... κόσμο «Με θυμώνει το ότι δε συνειδητοποιούμε ότι έτυχε να γεννηθούμε εδώ, έτυχε να μην πεθάνουμε από ασιτία, λίγες ώρες μετά τη γέννησή μας, εγκαταλελειμμένοι σε ένα δάσος της Νιγηρίας. Με θυμώνει το ότι όλα όσα με θυμώνουν είναι κοινότοπα, θυμώνουν τόσους πολλούς, αλλά υπάρχουνε ακόμη». Main_703 Η ομάδα των «Δαιμονισμένων» μιλά στο www.tospirto.net Μιλήσαμε με την ομάδα των Δαιμονισμένων, τον Κωνσταντίνο Χατζή που σκηνοθετεί και πρωταγωνιστεί σ΄αυτην, τη σκηνογράφο Λία Ασβεστά και τους ηθοποιούς Θεοχάρη Ιωαννίδη, Ηλέκτρα Καρτάνου, Νίκο Λεκάκη και Νίκο Μάνεση στην προσπάθειά μας να μάθουμε όσο το δυνατόν περισσότερα για την παράσταση αυτή. Main_assemplywomen_www%c2%a9stavroshabakis--9 Όταν οι Εκκλησιάζουσες έγιναν λαϊκή οπερέτα Ο Χριστόφορος Σταμπόγλης μιλά στο www.tospirto.net. Main_62453035_2468664746490741_9056351384462426112_n Αιμίλιος Χειλάκης: «Ψάχνεις τα μαλλιά και τη φωνή μου; Έλα στο θέατρο και θα σου μιλήσω για Σαίξπηρ» «Πώς τα ξωτικά παλεύουν μέσα μας για την αγάπη και την αναπαραγωγή;».
#load_content_with_ajax