ΔΕΥΤΕΡΑ 18 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2019
Θέατρο | Πρόσωπα

Ο Θανάσης Τριαρίδης και η Ελενα Σωκράτους στέκονται «απέναντι» στον πολιτισμένο... κόσμο 05 Σεπτεμβρίου 2019

«Με θυμώνει το ότι δε συνειδητοποιούμε ότι έτυχε να γεννηθούμε εδώ, έτυχε να μην πεθάνουμε από ασιτία, λίγες ώρες μετά τη γέννησή μας, εγκαταλελειμμένοι σε ένα δάσος της Νιγηρίας. Με θυμώνει το ότι όλα όσα με θυμώνουν είναι κοινότοπα, θυμώνουν τόσους πολλούς, αλλά υπάρχουνε ακόμη».

Το 2012, δεκάδες οροθετικές γυναίκες, συνελήφθησαν, υπέστησαν εξαναγκαστικούς ελέγχους για ΗΙV, προφυλακίστηκαν για κακούργημα, και τελικά διαπομπεύθηκαν, όταν οι φωτογραφίες και τα προσωπικά τους δεδομένα δημοσιοποιήθηκαν στα ΜΜΕ.

Εννέα χρόνια μετά, η ιστορία μεταφέρεται επί σκηνής μέσα από τον θεατρικό μονόλογο HIV του Θανάση Τριαρίδη και τη σκηνοθετική ματιά της Έλενας Σωκράτους, θίγοντας όχι μόνο το ζήτημα του trafficking που οδηγεί τις γυναίκες στην εξαθλίωση και το θάνατο, αλλά και τις ευθύνες του «πολιτισμένου κόσμου». Τις ευθύνες όλων μας.

Τι σας παρακίνησετε ώστε να κάνετε θεατρικό έργο την ιστορία αυτών των γυναικών;
Θανάσης Τριαρίδης: To HIV είναι το τρίτο και τελευταίο μέρος μιας θεατρικής τριλογίας που γεννήθηκε από τα ταξίδια μου στην Αιθιοπία όπου βρεθήκαμε μαζί με την γυναίκα μου στο πλαίσιο της διαδικασίας διακρατικής υιοθεσίας (το LEOPOLD και το FOOTBALL είναι τα άλλα δύο μέρη). Έτσι, βρέθηκα στη καρδιά ενός άλλου κόσμου αφάνταστης φτώχειας και εξαθλίωσης: στην Αιθιοπία οι άνθρωποι έχουν κατά κεφαλήν εισόδημα ένα δολάριο την ημέρα (400 δολάρια τον χρόνο – το αντίστοιχο της Ελλάδας είναι 20.000), τα εγκαταλελειμμένα παιδιά ξεπερνούν τα 6.000.000, το AIDS ενδέχεται να φτάνει το 40% του ενεργού σεξουαλικά πληθυσμού και η δυσεντερία θερίζει τις βρεφικές και παιδικές ηλικίες. Και όλα αυτά σε μια πανέμορφη ιστορική χώρα που δυστυχώς μαστίζεται από τον υπερπληθυσμό: Τα 10 εκατομμύρια του  πληθυσμού της το 1973 σήμερα έχουν γίνει 108 εκατομμύρια – και το 2050 όλα δείχνουν πως θα έχουν ξεπεράσει τα 220 εκατομμύρια. Αυτή η στατιστική καμπύλη συνδυασμένη με την ακραία φτώχεια και ανέχεια είναι από μόνη της ένας αδιανόητος πόλεμος. Και αλίμονο, η μοίρα της Αιθιοπίας είναι η μοίρα όλης της Υποσαχάριας Αφρικής. Ένα αδιανόητο ολοκαύτωμα συντελείται από την φτώχεια - και θα γίνεται όλο και φρικτότερο στα χρόνια που έρχονται. Έτσι, ως αμήχανη και σπασμωδική αντίδραση, σκέφτηκα να γράψω μια τριλογία για τα εγκλήματα του Δυτικού κόσμου των χορτάτων απέναντι σε βάρος των εξαθλιωμένων της γης.

Τι θέλετε να πείτε; Γύρω από ποιους νοηματικούς άξονες κινείται το έργο
Θανάσης Τριαρίδης
: Ο άξονας της τριλογίας είναι τρία αδιανόητα εγκλήματα το οποία η Δύση τοποθέτησε στα θεμέλια του πολιτισμού της: Τα 8 έως 20 εκατομμύρια των δολοφονημένων Κονγκολέζων (ακόμη και η ψαλίδα ανάμεσα στα δύο νούμερα είναι απερίγραπτα ντροπιαστική) στα χρόνια 1886-1908 (LEOPOLD), τα 100 έως 120 εκατομμύρια των γενοκτονημένων Ινδιάνων της Κεντρικής και Νότιας (αλλά και της Βόρειας) Αμερικής (FOOTBALL), τα 40 εκατομμύρια των γυναικών του καιρού μας που απήχθησαν και απάγονται για να καταλήξουν μέσω του trafficking σεξουαλικές σκλάβες (HIV).
Το HIV είναι το κλείσιμο της τριλογίας και προφανώς το πιο προσωπικό έργο για μένα: Όσα από τα εγκαταλελειμένα κορίτσια της Αιθιοπίας δεν υιοθετηθούν μέσω της διακρατικής υιοθεσίας (και η κόρη μου ήταν ανάμεσα σε εκείνα τα ελάχιστα παιδιά που εντάχθηκαν στην διαδικασία αυτή) θα έχουν μοναδική οδό επιβίωσης την πορνεία και το trafficking. Έτσι επινόησα την ιστορία της Επίφανι Γκούντμαν - μιας από τις οροθετικές γυναίκες που συνελήφθησαν και διαπομπεύθηκαν δημόσια στην Αθήνα του 2012, για λόγους "υγειονομικής προστασίας του πληθυσμού". Και παρακολουθώ την ιστορία της ανείπωτης βίας, των βασανιστηρίων και των ταπεινώσεων που υπέστη μέχρι την αυτοκτονία της. Και προσπαθώ να ανακαλέσω μια ιστορία αγάπης, την αγάπη της με την παιδική της χελώνα, που ίσως να μπορούσε να την στηρίξει στην απερίγραπτη φρίκη της ζωής της - ίσως γιατί γύρευα κάπως να στηριχτώ κι εγώ.

Τι σας γοήτευσε στο κείμενο του Θανάση Τριαρίδη ώστε να το σκηνοθετήσετε;
Έλενα Σωκράτους
: Το κείμενο του Θανάση, δε με γοήτευσε. Με ταρακούνησε. Γενικά όλες μου οι δουλειές αφορούν σε κοινωνικά θέματα για τα οποία έχω την ανάγκη να μιλήσω. Το θέμα της διαπόμπευσης των οροθετικών γυναικών και το θέμα της εμπορίας ανθρώπων είναι θέματα για το οποία δύσκολα μπορεί να μιλήσει κανείς, χωρίς να γίνει ιδιαίτερα δραματικός. Αλλά όταν κανείς είναι ιδιαίτερα δραματικός, δεν έχει την ψυχραιμία να διαχειριστεί μια κατάσταση και να δράσει απέναντι σε αυτήν. Αυτό είναι που με έκανε να θέλω να δουλέψω το συγκεκριμένο κείμενο, είναι ότι ο Θανάσης δε γίνεται δραματικός για να προκαλέσει συγκίνηση, είναι απλά αληθινός, απλός και άμεσος. Αυτό από μόνο του έχει μια βία, απέναντι στους θεατές, οι οποίοι έχουν συνηθίσει την ψευδαίσθηση στο θέατρο, και δεν είναι προετοιμασμένοι για κάτι άλλο. Σοκάρονται και είτε αρνούνται να ακούσουν όσα έχουμε να μοιραστούμε μαζί τους -πολλές φορές αποχωρώντας από το θέατρο ή  αφήνονται στα χέρια της Βασιλικής και καλούνται να αντιμετωπίσουν, όπως και εμείς, τις ενοχές και τις τύψεις τους, ακόμη και μετά το τέλος της παράστασης.

Στο σκηνοθετικό σας σημείωμα διαβάζουμε πως:  «Πλέον όλοι έχουμε κινητά. Ό,τι και να μας πούνε, το ψάχνουμε στο Google. Δεν δικαιούμαστε να λέμε “αδιανόητη δυστυχία”. Οφείλουμε να την διανοηθούμε.» Τι θέλετε να πείτε μ΄ αυτό;
Έλενα Σωκράτους:
Το συγκεκριμένο απόσπασμα, είναι μέρος του θεατρικού κειμένου του Θανάση. Θεώρησα ότι δε θα μπορούσα να τα πω καλύτερα από τον Θανάση και για το λόγο αυτό, αντί σκηνοθετικού σημειώματος, χρησιμοποιήσαμε αποσπάσματα από το κείμενο. Ζούμε, με την τεχνολογία να είναι μέρος της ζωής μας, όσο ποτέ άλλοτε, ακόμη και μικρές διαφωνίες μεταξύ φίλων, λύνονται στο λεπτό με μια έρευνα στο Google. Αυτό, λοιπόν, έρχεται σε σύγκρουση με τη φτηνή δικαιολογία του “δεν ήξερα” που ξεστομίζουμε πολύ εύκολα για να γλιτώσουμε δύσκολες καταστάσεις. Ένας άνθρωπος που ξυπνάει με το κινητό στο χέρι, κοιτάει τον υπολογιστή τόσες ώρες τη μέρα, χαζεύει κάθε βράδυ στην τηλεόραση, δεν δικαιούται να χρησιμοποιεί τη δικαιολογία “δεν ξέρω”. Όλα τα ξέρουμε. Και για την ανθρωπιστική κρίση στην Υεμένη και για τον πόλεμο στη Συρία και για τις φαβέλες στη Βραζιλία και για τα townships στη Νότια Αφρική και για τις Νιγηριανές έφηβες, θύματα trafficking, που εκδίδονται στην Αθήνα μας, στους δρόμους μας. Το θέμα είναι, τι κάνουμε γι' αυτά.

Ποιες είναι οι ευθύνες του Πολιτισμένου Κόσμου για την κατάσταση αυτή που επικρατεί και τι σας θυμώνει περισσότερο;
Θανάσης Τριαρίδης:
Για τη δική μου οπτική, τα εγκλήματα για τα οποία γράφω στην Τριλογία δεν είναι τα εγκλήματα ενός ή εκατό  αρχιδολοφόνων και των εφιαλτικών υπαλλήλων τους· είναι το έγκλημα όλων των κοινωνιών της Δύσης. Το έχω γράψει σε πολλά βιβλία μου, το έχω πει σε πολλές συνεντεύξεις: πιστεύω πως είμαστε ένοχοι – εγγόνια ενόχων και γεννήτορες ενόχων. Και πως δεν υπάρχει κανένας “Θεός” για να διαχειριστούμε μαζί του, με συμφωνίες και διαθήκες, ετούτη την ενοχή.

Έλενα Σωκράτους: Αρχικά με θυμώνει το οτι ο “Πολιτισμένος Κόσμος” κάθε άλλο παρά πολιτισμένος είναι. Με θυμώνει η έλλειψη της αντίληψης ότι κανείς δεν επιβιώνει μόνος του, η έλλειψη αλληλεγγύης, η ανάγκη για τόσα πολλά υλικά αγαθά, η υπεροψία απέναντι στους ταπεινούς της γης, το ότι παλεύουμε ακόμη για ίσα δικαιώματα αντρών και γυναικών, το ότι μας νοιάζει ακόμη ποιος αγαπά ποιον και τι χρώμα έχουν τα μάγουλά του, το ότι μεγαλώνουν ακόμη γενιές παιδιών με φασιστικές νοοτροπίες, το ότι εμείς, οι λευκοί, πλούσιοι, της Δύσης, ζούμε εις βάρος του Τρίτου Κόσμου. Αναπνέουμε λόγω των εγκλημάτων που διαπράχθηκαν και συμβαίνουν ακόμη και σήμερα, μπροστά στα μάτια μας, στις τηλεοράσεις μας. Με θυμώνει το ότι δε συνειδητοποιούμε ότι έτυχε να γεννηθούμε εδώ, έτυχε να μην πεθάνουμε από ασιτία, λίγες ώρες μετά τη γέννησή μας, εγκαταλελειμμένοι σε ένα δάσος της Νιγηρίας. Με θυμώνει το ότι όλα όσα με θυμώνουν είναι κοινότοπα, θυμώνουν τόσους πολλούς, αλλά υπάρχουνε ακόμη. Και εμείς, οι “θυμωμένοι πολλοί”, παρόλο τον θυμό μας, συνεχίζουμε να συντηρούμε τον “Πολιτισμένο Κόσμο”. Και αυτή είναι η πιο μεγάλη ευθύνη, με την οποία ερχόμαστε αντιμέτωποι σε αυτή την παράσταση.

Ο θεατρικός μονόλογος HIV, μετά τις επιτυχημένες παραστάσεις στο  Expedition Metropolis (Βερολίνο, Μάιος 2019) που κέρδισαν ελληνικό και γερμανικό κοινό, έρχεται στην Ελλάδα για περιορισμένο αριθμό παραστάσεων:  9, 10, 13, 14 και 15 Σεπτεμβρίου στο Faust (Αθήνα) και 11,12 Σεπτεμβρίου στο θέατρο Act (Πάτρα).

Γεωργία Οικονόμου

Περισσότερα "Πρόσωπα"
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ "ΠΡΟΣΩΠΑ" Main_6th_hrtf Τα μέλη της Fabrica Athens συστήνονται στο www.tospirto.net Το φεστιβάλ κλείνει φέτος 10 χρόνια. Main_b_faidra_new_(164) Συνέντευξη: Η Έφη Θεοδώρου και η Μαρία Σκουλά μιλούν για την «Φαίδρα» «έργο για τον έρωτα ως πάθος καταστροφικό, ταυτόχρονα όμως είναι και ένας στοχασμός πάνω στην απέλπιδα προσπάθεια των προσώπων να εξερευνήσουν τα όρια της ελευθερίας τους. Βρισκόμαστε όμως στο τερραίν της τραγωδίας και τα χαρτιά είναι σημαδεμένα». Main_703 Η ομάδα των «Δαιμονισμένων» μιλά στο www.tospirto.net Μιλήσαμε με την ομάδα των Δαιμονισμένων, τον Κωνσταντίνο Χατζή που σκηνοθετεί και πρωταγωνιστεί σ΄αυτην, τη σκηνογράφο Λία Ασβεστά και τους ηθοποιούς Θεοχάρη Ιωαννίδη, Ηλέκτρα Καρτάνου, Νίκο Λεκάκη και Νίκο Μάνεση στην προσπάθειά μας να μάθουμε όσο το δυνατόν περισσότερα για την παράσταση αυτή. Main_assemplywomen_www%c2%a9stavroshabakis--9 Όταν οι Εκκλησιάζουσες έγιναν λαϊκή οπερέτα Ο Χριστόφορος Σταμπόγλης μιλά στο www.tospirto.net. Main_62453035_2468664746490741_9056351384462426112_n Αιμίλιος Χειλάκης: «Ψάχνεις τα μαλλιά και τη φωνή μου; Έλα στο θέατρο και θα σου μιλήσω για Σαίξπηρ» «Πώς τα ξωτικά παλεύουν μέσα μας για την αγάπη και την αναπαραγωγή;». Main_03f.. «Δαναΐδες»: Οι συντελεστές της παράστασης μιλούν στο www.tospirto.net Η παράσταση αποκαλύπτει το νέο πρόσωποενός ποιητή που έχει βεβαρυνθεί στο παρελθόν με διάφορες σημασίες.
#load_content_with_ajax