ΣΑΒΒΑΤΟ 21 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2019
Θέατρο | Πρόσωπα

Συνέντευξη: Η Έφη Θεοδώρου και η Μαρία Σκουλά μιλούν για την «Φαίδρα» 08 Σεπτεμβρίου 2019

«έργο για τον έρωτα ως πάθος καταστροφικό, ταυτόχρονα όμως είναι και ένας στοχασμός πάνω στην απέλπιδα προσπάθεια των προσώπων να εξερευνήσουν τα όρια της ελευθερίας τους. Βρισκόμαστε όμως στο τερραίν της τραγωδίας και τα χαρτιά είναι σημαδεμένα».

Η κλασική τραγωδία του Ρακίνα «Φαίδρα», αριστούργημα του γαλλικού 17ου αιώνα, που αντλεί τις πηγές της από τον Πλούταρχο και τον Βιργίλιο και εμπνέεται το θέμα της από τα έργα Ιππόλυτος του Ευριπίδη και Φαίδρα του Σενέκα, παρουσιάζεται σε σκηνοθεσία της Έφης Θεοδώρου, τον Σεπτέμβριο σε επιλεγμένους θεατρικούς χώρους της Αττικής.

Ό άνομος έρωτας της Φαίδρας για τον Ιππόλυτο, γιο του συζύγου της Θησέα, ζωντανεύει μέσα από τη νέα μετάφραση του ποιητή και μεταφραστή Στρατή Πασχάλη, που σχεδόν τριάντα χρόνια μετά την πρώτη του μεταφραστική εκδοχή, επανέρχεται για να αποδώσει μέσα από μια γλώσσα σύγχρονη τη μορφολογία του πρωτότυπου κειμένου, με μέτρο και ομοιοκαταληξία, όσο το δυνατόν πιο πιστά στις τονικότητες και τους ρυθμούς του.

Εμείς μιλήσαμε με τη σκηνοθέτιδα του έργου, Εφη Θεοδώρου, και την πρωταγωνίστριά του, Μαρία Σκουλά στην προσπάθειά μας να μάθουμε όσο το δυνατόν περισσότερα για ττην προσέγγισή του.

Τι σας γοήτευσε σε αυτό το έργο;
Έφη Θεοδώρου:
  Με ενδιέφερε πολύ να δουλέψω πάνω στην αυστηρή του φόρμα, έτσι όπως την απέδωσε ο ποιητής και μεταφραστής Στρατής Πασχάλης, στη νέα του μεταφραστική αναμέτρηση με αυτό το αριστούργημα του 17ου αιώνα του γαλλικού κλασσικισμού. Ο Πασχάλης, τριάντα χρόνια μετά την πρώτη μεταφραστική εκδοχή του έργου σε ελεύθερο ανομοιοκατάληκτο στίχο, επανήλθε για να αποδώσει πιστά και τη μορφή του πρωτότυπου όσον αφορά την τονικότητα και τους ρυθμούς του. Η μορφή του ζευγαρωτού ομοιοκατάληκτου 15σύλλαβου και 14σύλλαβου που επέλεξε, εμπεριέχει με τον καλύτερο τρόπο την ελληνική γλώσσα. Είναι το σκληρό κέλυφος που κρατάει κλεισμένα μέσα του σκοτεινά πάθη που ξεδιπλώνονται μέσα από μεγάλη αντίσταση, συγκρατημένα στην αρχή και όσο εκτυλίσσεται η πλοκή, ανεξέλεγκτα, μέσα από έναν χειμαρρώδη λόγο. Είναι πολύ σημαντικό, το κοινό στην Έλλάδα να γνωρίσει αυτόν τον μεγάλο συγγραφέα μέσα από την πιστή απόδοση της μορφής του έργου του. Στον Ρακίνα , μορφή και περιεχόμενο είναι ένα.

Που επικεντρωθήκατε σκηνοθετικά;
Έφη Θεοδώρου:
Η νέα μετάφραση ήταν η αφετηρία για όλες τις σκηνοθετικές, δραματουργικές και βεβαίως τις ερμηνευτικές επιλογές της παράστασης. Ήταν ένα δύσκολο εγχείρημα και συνάμα μια μεγάλη πρόκληση για τους ηθοποιούς να χειριστούν αυτόν τον απαιτητικό λόγο, ασκώντας τα πνευμόνια και τις ψυχές τους μέρα τη μέρα, ώστε να φτάσουν στον πυρήνα της σκέψης, των μεγεθών, των εννοιών, και να αποδώσουν με τον πιο απέριττο και ουσιαστικό τρόπο τη δύναμη των παθών, χωρίς εύκολους εντυπωσιασμούς, χωρίς φτιασίδια - μια κάθετη κίνηση προς τα σωθικά ήταν το ζητούμενο. Η ίδια λιτότητα κυριάρχησε και σε όλη την αισθητική της παράστασης, ως προς τις επιλογές της Εύας Μανιδάκη για τον σκηνικό χώρο και του Άγγελου Μέντη για τα κοστούμια. Η Τροιζήνα, όπου διαδραματίζεται η πλοκή, θελήσαμε να απεικονίζεται ως τόπος καθαρτηρίου και άσκησης βασανισμένων από τα ανέκφραστα πάθη ψυχών. Επιπλέον, η παράσταση θέλησε να αναδείξει τη μουσικότητα του έργου και να  ανοίξει έναν διάλογο ανάμεσα στη μουσικότητα των δύο γλωσσών. Για το σκοπό αυτό, θραύσματα του κειμένου στα γαλλικά, ηχογραφήθηκαν από πολύ σημαντικούς γάλλους ερμηνευτές της νέας γενιάς και έγιναν κομμάτι της μουσικής σύλληψης της παράστασης, επεξεργασμένα ηλεκτρονικά από τον συνθέτη Κορνήλιο Σελαμσή. Ήταν μια πολύ γόνιμη και δημιουργική συνεργασία με όλους τους συντελεστές από την πρώτη στιγμή.

Γύρω από ποιους νοηματικούς άξονες κινείται το έργο;
Μαρία Σκουλά:
Η πάλη του ανθρώπου με το πεπρωμένο και η προσπάθειά του να απαλλαγεί από όποια κληρονομιά,  που του στερεί την ελεύθερη επιλογή. Ο έρωτας, ως τιμωρία από έναν σκληρό θεό,  μείζων κακό που καταστρέφει. Η απόλυτη μέχρι θανάτου αφοσίωση σε πρόσωπα που η σχέση φανερώνεται πιο κοντινή από οποιαδήποτε συγγενική σχέση. Το φως και το σκοτάδι που συνυπάρχουν το ιδιο ισχυρά μέσα στον άνθρωπο και που αντιμάχονται το ένα το άλλο.  Ο θάνατος ως το μοναδικό πέρασμα που οδηγεί στην αποκατάσταση της αρετής.

Σκιαγραφήστε μας την προσωπικότητα της Φαίδρας. Καταλαβαίνετε την ψυχοσύνθεσή της;
Μαρία Σκουλά:
Η Φαίδρα είναι ένα πρόσωπο παλιό, όχι καθαρό, ταραγμένο, επιβαρυμένο από τη μοίρα. Κυριευεται από έρωτα άνομο για τον προγονό της, έρωτα ορμητικό που πέφτει πάνω της ως τιμωρία θεικη, που τρελαίνει, οδηγεί στο χάσιμο των λογικών και μεταμορφώνει. Η Φαίδρα χάνει τα χαρακτηριστικά της. Παύει να είναι βασίλισσα, σύζυγος, μητέρα. Επιλέγει τον θάνατο ως τον μοναδικό δρόμο που θα της επιτρέψει να σωθεί η τιμή. Να απελευθερωθεί από την ενοχή εγκλημάτων που έχουν υπάρξει μόνο στη σκέψη. Μόνο της έγκλημα η ομολογία του έρωτα. Ο πόθος της για τον Ιππόλυτο, πρόσωπο απαλλαγμένο από το σκοτάδι, ταυτίζεται με τον πόθο της για καθαρότητα και εξαγνισμό. Τη Φαίδρα την κατανοώ και την αποδέχομαι απόλυτα. Δεν είναι ένα αρνητικό πρόσωπο. Έχοντας ταξιδέψει μέσω του μύθου και των κειμένων μέσα στο χρόνο, έχει αλλάξει κι αυτή όπως αλλάζει και ο κόσμος. Ο Ρακίνας την έχει φέρει τόσο κοντά σε εμάς.

Τι έχει να πει ο μύθος αυτός της Φαίδρας το 2019;
Έφη Θεοδώρου:
 Η «Φαίδρα» είναι έργο για τον έρωτα ως πάθος καταστροφικό, ταυτόχρονα όμως είναι και ένας στοχασμός πάνω στην  απέλπιδα προσπάθεια των προσώπων να εξερευνήσουν τα όρια της ελευθερίας τους. Βρισκόμαστε όμως στο τερραίν της τραγωδίας και τα χαρτιά είναι σημαδεμένα. Η  σκοτεινή-φωτεινή Φαίδρα που θέλγεται από τον θετό της γιο, αλλά και ο εξίσου διπλής φύσης ήρωας Θησέας, σαγηνευτής άπειρων θηλυκών υπάρξεων, είναι δυνάμεις που ποθούν και επιδιώκουν το καλό αλλά πράττουν τα κακό. Είναι αδύναμα  πλάσματα που επιχειρούν να αποτινάξουν από μέσα τους το σκοτάδι και να κάνουν έτσι ώστε να επικρατήσει η φωτεινή τους φύση, επιδιώκουν τη θέωση.  Είναι όμως θύματα  του πεπρωμένου τους, της κληρονομικότητας  και της έχθρας των θεών, οπότε συνθλίβονται από αυτές τις δυνάμεις. Η Φαίδρα, ως άλλη Μήδεια, δραπετεύει μέσα απ’ τον θάνατο στην αγκαλιά του Ήλιου. Ο Ρακίνας συναντάει  κατεξοχήν τους αρχαίους κλασσικούς σε αυτό το έργο, υπενθυμίζοντάς μας την αρχέγονη και διαχρονική πάλη του ανθρώπου με δυνάμεις που τον ξεπερνούν: τη θεϊκή βούληση το αναπόδραστο του θανάτου.
Μαζί πηγαίνει ο άνθρωπος με την αδυναμία
Είσαι θνητή και των θνητών η μοίρα είναι μια.

Μαρία Σκουλά: Ένα έργο ορίζεται ως σημαντικό από την στιγμή που ξεπερνάει τα όρια του χρόνου και απελευθερώνεται από την εποχή που δημιουργήθηκε. Αυτό υπάρχει εκεί για πάντα. Εμείς καλούμαστε να το πλησιάσουμε ώστε να μας αποκαλυφθεί. Ένα θεατρικό κείμενο, όποια κι αν είναι η ιστορία που μας αφηγείται, από την συγγραφή μέχρι το ανέβασμα του, απαλλαγμένο όμως από την ανάγκη για αναπαράσταση, η οποία κατα τη γνώμη μου δεν συνομιλεί με καμία εποχή, αποκαλύπτει την αιώνια βαθύτερη, αρκετές φορές κρυφή ανάγκη μας για την κατανόηση του κόσμου. Η “Φαίδρα¨του Ρακίνα είναι ένα έργο που ξεπέρασε τα όρια της εποχής που γραφτηκε. Οι ήρωές του με χαρακτηριστικά τόσο κοντά σε μας θα μας φανερωθούν αν κι εμείς τους κοιτάξουμε απαλλαγμένοι από τα χαρακτηριστικα της εποχής μας που μας βαραίνουν και μας περιορίζουν. Για λίγο. Όσο διαρκεί η παράσταση.
 

ΙΝFO:

Θραύσματα του κειμένου ακούγονται ηχογραφημένα στα γαλλικά από ηθοποιούς που ανήκουν στην πρωτοπορία της σύγχρονης γαλλικής σκηνής: Valerie Dreville, Matthieu Sampeur, Cedric Eeckhout, Melodie Richard, Francois Loriquet, Farida Rahouadj, Yasmine HadjAli.

Μετάφραση: Στρατής Πασχάλης • Σκηνοθεσία: Έφη Θεοδώρου •  Σκηνικά: Εύα Μανιδάκη• Κοστούμια: Άγγελος Μέντης• Μουσική: Κορνήλιος Σελαμσής• Κίνηση:Γιώργος Σιώρας Δεληγιάννης, Μυρτώ Δελημιχάλη•Φωτισμοί: Λευτέρης Παυλόπουλος• Βοηθός σκηνοθέτη: Ηλιάνα Καλαδάμη • Χειριστής ήχου: Gary Salomon.
Παίζουν: Μαρία Σκουλά (Φαίδρα), Μάξιμος Μουμούρης (Θησέας), Μάνος Πετράκης(Ιππόλυτος), Γιωργής Τσαμπουράκης (Θηραμένης), Μαριάννα Δημητρίου (Οινώνη), Πηνελόπη Τσιλίκα (Αρικία), Ελένη Μπούκλη (Ισμήνη/Πανόπη)

Η παράσταση είναι μια συμπαραγωγή του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου και του ΔΗΠΕΘΕ Κρήτης.
Παρουσιάστηκε στο Μικρό Θέατρο της Αρχαίας Επιδαύρου (26,27 Ιουλίου) και στη συνέχεια σε περιοδεία στην Κρήτη (3-13 Αυγούστου).

Τον Σεπτέμβριο η Φαίδρα θα παρουσιαστεί στην Αττική:
- Βύρωνας,  «Φεστιβάλ στη σκιά των βράχων», Τετάρτη 11 Σεπτεμβρίου, 9 μ.μ.
-Μετά από την εξαιρετικά τιμητική παραχώρηση της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πόλης Αθηνών, μια και μοναδική παράσταση της «Φαίδρας» θα δοθεί στον αρχαιολογικό χώρο της Ρωμαικής Αγοράς της Αθήνας, για περιορισμένο αριθμό θεατών, την Παρασκευή 13 Σεπτεμβρίου,  στις 6 μ.μ. - στο φως της μέρας.
- Δημοτικό Κηποθέατρο Παπάγου, Κυριακή 15 Σεπτεμβρίου, 9 μ.μ.
- Βριλήσσια, «Θέατρο Αλίκη Βουγιουκλάκη», Παρασκευή 20 Σεπτεμβρίου, 8.30 μ.μ.

Γεωργία Οικονόμου

Info

11 Σεπτεμβρίου 2019
ΒΡΑΧΩΝ «ΜΕΛΙΝΑ ΜΕΡΚΟΥΡΗ»,
Τηλ.: 210-7626438/7626738

13 Σεπτεμβρίου 2019
Ρωμαϊκή Αγορά

15 Σεπτεμβρίου 2019
ΚΗΠΟΘΕΑΤΡΟ ΔΗΜΟΥ ΠΑΠΑΓΟΥ,

Περισσότερα "Πρόσωπα"
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ "ΠΡΟΣΩΠΑ" Main_6th_hrtf Τα μέλη της Fabrica Athens συστήνονται στο www.tospirto.net Το φεστιβάλ κλείνει φέτος 10 χρόνια. Main_unnamed_(4) Ο Θανάσης Τριαρίδης και η Ελενα Σωκράτους στέκονται «απέναντι» στον πολιτισμένο... κόσμο «Με θυμώνει το ότι δε συνειδητοποιούμε ότι έτυχε να γεννηθούμε εδώ, έτυχε να μην πεθάνουμε από ασιτία, λίγες ώρες μετά τη γέννησή μας, εγκαταλελειμμένοι σε ένα δάσος της Νιγηρίας. Με θυμώνει το ότι όλα όσα με θυμώνουν είναι κοινότοπα, θυμώνουν τόσους πολλούς, αλλά υπάρχουνε ακόμη». Main_703 Η ομάδα των «Δαιμονισμένων» μιλά στο www.tospirto.net Μιλήσαμε με την ομάδα των Δαιμονισμένων, τον Κωνσταντίνο Χατζή που σκηνοθετεί και πρωταγωνιστεί σ΄αυτην, τη σκηνογράφο Λία Ασβεστά και τους ηθοποιούς Θεοχάρη Ιωαννίδη, Ηλέκτρα Καρτάνου, Νίκο Λεκάκη και Νίκο Μάνεση στην προσπάθειά μας να μάθουμε όσο το δυνατόν περισσότερα για την παράσταση αυτή. Main_assemplywomen_www%c2%a9stavroshabakis--9 Όταν οι Εκκλησιάζουσες έγιναν λαϊκή οπερέτα Ο Χριστόφορος Σταμπόγλης μιλά στο www.tospirto.net. Main_62453035_2468664746490741_9056351384462426112_n Αιμίλιος Χειλάκης: «Ψάχνεις τα μαλλιά και τη φωνή μου; Έλα στο θέατρο και θα σου μιλήσω για Σαίξπηρ» «Πώς τα ξωτικά παλεύουν μέσα μας για την αγάπη και την αναπαραγωγή;». Main_03f.. «Δαναΐδες»: Οι συντελεστές της παράστασης μιλούν στο www.tospirto.net Η παράσταση αποκαλύπτει το νέο πρόσωποενός ποιητή που έχει βεβαρυνθεί στο παρελθόν με διάφορες σημασίες.
#load_content_with_ajax